Philip Kerr, Η τριλογία του Βερολίνου, εκδόσεις Κέδρος

Παρά το γεγονός ότι ο Philip Kerr είναι ένας διάσημος και πολυγραφότατος συγγραφέας δεν είχε τύχει μέχρι τώρα να διαβάσω κάποιο βιβλίο του. Ένα πρόσφατο ταξίδι στο Βερολίνο με ώθησε να αναζητήσω βιβλία που διαδραματίζονται στην πόλη αυτή, κυρίως λογοτεχνία αλλά και μαρτυρίες. Αυτή είναι μία πρακτική που ακολουθώ εδώ και καιρό, δηλαδή να αναζητώ και να διαβάζω βιβλία που διαδραματίζονται στους ταξιδιωτικούς μου προορισμούς. Με το Βερολίνο, βέβαια, το παράκανα και αγόρασα αρκετά βιβλία, επειδή είναι μία πόλη που έχει από παλιά κεντρίσει το ενδιαφέρον μου λόγω της ιστορικής της πορείας στον 20ο αιώνα. Φυσικά στο σύντομο διάστημα που παρέμεινα στην πόλη δεν ήταν δυνατόν να διαβάσω όλα τα βιβλία που αγόρασα. Έτσι, βρέθηκα μέσα στο κατακαλόκαιρο να διαβάζω τα νουάρ μυθιστορήματα του Philip Kerr που διαδραματίζονται στο βροχερό, μουντό και ζοφερό Βερολίνο του Μεσοπολέμου και λίγο μετά τον Πόλεμο. 

Η τριλογία απαρτίζεται από τα έργα: Οι Βιολέτες του Μάρτη, Ο χλομός εγκληματίας και Γερμανικό ρέκβιεμ. Ενδιαφέρουσες πλοκές, πολυπρόσωπα μυθιστορήματα, κάπως χαλαρή σύνδεση ανάμεσα στα μέρη της τριλογίας. Η βερολινέζικη κοινωνία του Μεσοπολέμου παρουσιάζεται ανάγλυφα σε όλες της τις εκφάνσεις. Ο κόσμος της πειθαρχίας αλλά και της διαφθοράς, ο κόσμος που αναζητούσε αποδιοπομπαίο τράγο για τα δεινά της ζωής του και τον έβρισκε στο πρόσωπο των Εβραίων, ο κόσμος που σιωπηλά αρνούνταν να πιστέψει ό,τι του προπαγάνδιζε ο Γκέμπελς. 

Δεν μπορώ, βέβαια, να πω ότι ξετρελάθηκα με τη γραφή. Κυρίως με κούρασαν οι συνεχείς και όχι πάντα εύστοχες παρομοιώσεις του συγγραφέα που δεν προσθέτουν τόσο στο κείμενο ιδιαίτερα στον υπερβολικό βαθμό που χρησιμοποιούνται.

Δεν είναι αυτό που έχτισαν. Είναι αυτό που κατεδάφισαν.
Δεν είναι τα σπίτια.  Είναι τα κενά ανάμεσα στα σπίτια.
Δεν είναι οι δρόμοι που υπάρχουν. Είναι οι δρόμοι που δεν υπάρχουν πια.
Δεν είναι οι αναμνήσεις που σε βασανίζουν.
Δεν είναι αυτό που έχεις καταγράψει/
Είναι αυτό που έχεις ξεχάσει, αυτό που πρέπει να ξεχάσεις.
Αυτό που πρέπει να συνεχίζεις να ξεχνάς σε όλη σου τη ζωή.

Από το Ένα γερμανικό ρέκβιεμ, του Τζέιμς Φέντον (ως πρόλογος στο τρίτο βιβλίο Γερμανικό ρέκβιεμ).

Μαρλένα Πολιτοπούλου, Η Πηνελόπη των τρένων, εκδόσεις Μεταίχμιο

1965: Ο Στέλιος Καζαντζίδης φτάνει στον σταθμό του Μονάχου για να δώσει μια σειρά από συναυλίες σε όλη τη Γερμανία. Σε μια γωνιά του ίδιου σταθμού ο Στρατής Κοκκινίδης, ένας έλληνας μετανάστης, βρίσκεται νεκρός. Ο φόνος του δεν θα εξιχνιαστεί ποτέ.

Πενήντα χρόνια αργότερα, ο ερευνητής και σκιτσογράφος Παύλος Γ., ως οφειλή στον αστυνόμο πατέρα του, θα ασχοληθεί με την υπόθεση. Τα ίχνη θα τον οδηγήσουν στη Νάουσα, τόπο καταγωγής του Κοκκινίδη, και πίσω στα χρόνια της Κατοχής, για να ανακαλύψει ερωτικά μυστικά, δοσίλογους, λίρες, προδοσίες και επαναστάτες. Θα αφήσει για λίγο την αγαπημένη του τζαζ για να ακούσει τα τραγούδια του Στέλιου και θα ανταμειφθεί από την κόρη της Πηνελόπης των τρένων με είκοσι 45άρια δισκάκια. Και όταν όλα θα έχουν πια τελειώσει, ο κόσμος της μετανάστευσης δεν θα του είναι πια ξένος.

Ο ΗΡΩΑΣ

Ο Παύλος Γ. είναι αρχιτέκτονας με «γονίδια ντετέκτιβ», ο οποίος επί χρόνια συνεργαζόταν με την αστυνομία ως σκιτσογράφος και διατηρεί τον ρόλο του ειδικού συμβούλου του Τμήματος Ανθρωποκτονιών σε δύσκολες υποθέσεις. Ο πατέρας του, τέως διοικητής Ασφαλείας, του έχει αφήσει κληρονομιά το αρχείο του με μια σειρά από ανεξιχνίαστες υποθέσεις. Για μια ακόμα φορά ο Παύλος ανοίγει έναν φάκελο. Ο τίτλος του είναι «Η Πηνελόπη των τρένων».

Μου αρέσει η γραφή της Μαρλένας Πολιτοπούλου και το βιβλίο αυτό δε με απογοήτευσε. Καλή πλοκή που ξετυλίγεται σιγά σιγά, καθώς όλοι οι ήρωες είναι δυνητικοί ένοχοι. Εύστοχη περιγραφή της ελληνικής μετανάστευσης στη Γερμανία και του προφίλ του έλληνα gastarbeiter με πολλές αναφορές στην απολύτως σύγχρονη πραγματικότητα και στην Αθήνα των μεταναστών. Βιβλίο που διαβάζεται ευχάριστα χωρίς να είναι απλοϊκό.

Alice Munro, Απόδραση, εκδόσεις Μεταιχμιο

" Η Τζουλιετ είχε κι άλλον ενα λογο -ήθελε να μην ειναι η Πενελοπι στα πόδια τους τις πρώτες δυο βδομάδες των θερινών διακοπών, γιατι τα πράγματα δεν ηταν ξεκάθαρα ανάμεσα σ' εκείνη και τον Έρικ. Ήθελε να δοθούν λύσεις, και λύσεις δε δίνονταν. Δεν ήθελε να πρέπει να υποκρίνεται πως ολα πήγαιναν καλα για χάρη του παιδιού.
Του Έρικ, απο την άλλη, τιποτα δεν του άρεσε περισσοτερο απο το να δει τα πράγματα να ομαλοποιούνται, το πρόβλημα να κρύβεται. Σύμφωνα με το δικό του σκεπτικό, η ευγενική και κόσμια συμπεριφορά θα αποκαθιστούσε τα καλα αισθήματα, η προσομοίωση αγάπης ηταν αρκετή για να τη βγάλουν μέχρι να καταφέρουν να ανακαλύψουν και παλι την αγάπη. Κι αν δεν προέκυπτε ποτε κατι παραπανω απ' αυτο -ε, ας την έβγαζες με την προσομοίωση. Ο Έρικ θα το κατάφερνε".
Απο το διήγημα "Σιωπή" στη συλλογή "Απόδραση" της Alice Munro, Νόμπελ Λογοτεχνίας 2013.

"Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα", της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ

Από την κλειδαρότρυπα κρυφοκοιτάω τη ζωή

την κατασκοπεύω μήπως καταλάβω

πώς κερδίζει πάντα αυτή,

ενώ χάνουμε εμείς.

Πώς οι αξίες γεννιούνται

κι επιβάλλονται πάνω σ' αυτό που πρώτο λιώνει:

το σώμα.

Αναρωτιέμαι τι άλλους συνδυασμούς

θα εφεύρει η ζωή

ανάμεσα στο τραύμα της οριστικής εξαφάνισης 

και το θαύμα της καθημερινής αθανασίας.

Εθιμα ταφής, Χάνα Κεντ

ΕΘΙΜΑ ΤΑΦΗΣ - Εκδόσεις Ίκαρος

Στη Βόρεια Ισλανδία του 1829 η Agnes Magnúsdóttir καταδικάζεται σε θάνατο για την άγρια δολοφονία δύο ανδρών. Υποχρεώνεται να περάσει το χρόνο μέχρι την εκτέλεσή της στη φάρμα του Jón Jónsson με την οικογένειά του, την γυναίκα του και τις δύο κόρες τους. Η οικογένεια, τρομοκρατημένη που αναγκάζεται να συμβιώσει με μια καταδικασμένη δολοφόνο, αποφεύγει να της μιλήσει.

Μόνον ο Tóti, που έχει οριστεί πνευματικός σύμβουλός της έχει επαφή μαζί της, προσπαθώντας να σώσει την ψυχή της. Καθώς περνά ο καιρός και έρχεται ο χειμώνας, οι δουλειές στη φάρμα τους φέρνουν όλους πιο κοντά. Η ιστορία της Agnes ξεδιπλώνεται ενώ αναδύεται και το ερώτημα της πραγματικής ή μη ενοχής της.
Βασισμένο σε μια πραγματική ιστορία το Έθιμα Ταφής είναι ένα βαθιά συγκινητικό μυθιστόρημα για την προσωπική ελευθερία: πως βλέπουμε τον εαυτό μας, πως μας βλέπουν οι άλλοι, και ως που θα φτάσει ο καθένας για την αγάπη.

Η Hannah Kent μέσα από τις περιγραφές της Βορείου Ισλανδίας, όπου κάθε μέρα είναι μια μάχη για την επιβίωση, θέτει ένα καίριο ερώτημα: πως μπορεί μια γυναίκα να αντέξει όταν η ζωή της εξαρτάται από τις ιστορίες των άλλων.

Ενα εξαιρετικό μυθιστόρημα για μια άγνωστή μας χώρα με ωραια πλοκή και συγκλονιστικό τέλος.

Σε βρίσκει η ποίηση

Εκεί που συλλογίζεσαι ποιος είσαι και τι έκανες
πόσο ανοίχτηκες στους άλλους για να σε δεχτούν
πόσο επιδείχτηκες στο κοινό για να του αρέσεις
πόσο προχώρησε η γνώση σου, πόσο δοκιμάστηκε
ως που κατόρθωσε να φτάσει η πράξη σου, πού στόμωσε
πόσο άργησες ή πόσο βιάστηκες για μια κρίσιμη απόφαση
Εκεί απάνω σε βρίσκει η ποίηση.

Απο τη συλλογή του Τίτου Πατρικίου, "Σε βρίσκει η ποίηση"

Τζόναθαν Κόου, Expo 58, εκδόσεις Πόλις

Λονδίνο, 1958: ο συνεσταλμένος Τόμας Φόλεϊ, δημόσιος υπάλληλος, αποχωρίζεται με συνοπτικές διαδικασίες το γραφείο του στην Κεντρική Διεύθυνση Πληροφοριών και αποστέλλεται για έξι μήνες στις Βρυξέλλες. Του έχει ανατεθεί να επιβλέπει την Μπριτάνια, την ολοκαίνουργια παμπ που θα αποτελέσει την καρδιά της βρετανικής παρουσίας στην Expo 58 - τη μεγαλύτερη παγκόσμια έκθεση του αιώνα και την πρώτη μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Φτάνοντας στον τόπο της έκθεσης, ο Τόμας αισθάνεται αμέσως πως έχει αποδράσει από μια καταπιεσμένη, οπισθοδρομική χώρα και πως έχει πέσει με τα μούτρα σε μια εποχή μοντερνισμού και αισιοδοξίας. Σαγηνεύεται εξίσου τόσο από το σουρεαλιστικό "Ατόμιουμ", το γιγαντιαίο γλυπτό που βρίσκεται στο κέντρο αυτού του θαυμαστού καινούργιου κόσμου, όσο και από την Αννέκε, την όμορφη Φλαμανδή οικοδέσποινα που τον παραλαμβάνει από το αεροπλάνο. Αλλά η πρωτόγνωρη αυτή αίσθηση ελευθερίας έχει και το τίμημά της για τον Τόμας: ενώ ο Ψυχρός Πόλεμος βρίσκεται στο απόγειό του, οι πονηροί Βέλγοι έχουν τοποθετήσει το αμερικανικό και το σοβιετικό περίπτερο το ένα δίπλα στο άλλο - και επίσης, γιατί ακολουθούν παντού τον Τόμας αυτοί οι δύο μυστηριώδεις απεσταλμένοι των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών; Όσο κι αν η Expo 58 αντικατοπτρίζει ένα μέλλον λαμπερό για την Ευρώπη αλλά και για τον ίδιο, σύντομα ο Τόμας θα αναγκαστεί να αποφασίσει σε τι είναι πραγματικά αφοσιωμένος, τόσο στον προσωπικό όσο και στον δημόσιο βίο του.

Ένα καλογραμμένο βιβλίο από έναν από τους αγαπημένους μου συγγραφείς. Δεν μπορώ, όμως, να πω πως με έπεισε ο υπερβολικά αφελής χαρακτήρας του πρωταγωνιστή.

Μάντυ Σιταρά- Καμπάση, 29 λέξεις αργότερα, εκδόσεις Άγκυρα

"Τι είδους κόρη ήθελε να'χει στ' αλήθεια; Δεν μπορούσε να επηρεάσει την κόρη της από αυτά που ήθελε, ή ακόμα και από αυτά που έπρεπε να δοκιμάσει για να μπορέσει να μεγαλώσει. Ακόμα και αν είχε τη δύναμη να το κάνει, θα ήταν σωστό, ρωτούσε τον εαυτό της; Ποιος μας δίνει το δικαίωμα να γινόμαστε μικροί θεοί και να προγραμματίζουμε τη ζωή τους; Το γεγονός ότι τα φιλοξενήσαμε στην κοιλιά μας για εννιά μήνες; Ότι σταθήκαμε δίπλα τους για να τους μάθουμε πώς να ζουν και να επιβιώνουν; Ότι ξενυχτήσαμε στις αρρώστιες τους; Ότι θα τ' αγαπάμε μέχρι να πεθάνουμε; Ότι θα νοιαζόμαστε μέχρι να πεθάνουμε; Το'ξερε η Κίχλη ότι όλα αυτά μάς κάνουν μάνες, αλλά δεν πρέπει να μας κάνουν παντοτινούς θεματοφύλακες της ζωής τους. Τα λάθη του καθενός από εμάς είναι τόσο δικά του, όσο και η ζωή που θα επιλέξει να ζήσει."

«Ο Αναγνώστης» ανακοίνωσε τις υποψηφιότητες για τα λογοτεχνικά βραβεία - Ειδήσεις - Πολιτισμός - in.gr

«Ο Αναγνώστης» ανακοίνωσε τις υποψηφιότητες για τα λογοτεχνικά βραβεία - Ειδήσεις - Πολιτισμός - in.gr

ΟΙ ΛΙΣΤΕΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

1. Νίκη Αναστασέα, Πολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι, Πόλις
2. Χρίστος Αστερίου, Isla Boa, Πόλις
3. Θοδωρής Γεωργακόπουλος, Φεβρουάριος, Καστανιώτης
4. Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Το μυστικό της Έλλης, Πατάκης
5. Λίλα Κονομάρα, το Δείπνο, Κέδρος
6. Αργυρώ Μαντόγλου, Λευκή ρεβάνς, Ψυχογιός
7. Σοφία Νικολαίδου, Χορεύουν οι ελέφαντες, Μεταίχμιο
8. Μισέλ Φάις, Κτερίσματα, Πατάκης
9. Ανδρέας Στάικος, Βηθσαβέ, Άγρα
10. Χ. Α. Χωμενίδης, Ο κόσμος στα μέτρα του, Πατάκης

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ- ΝΟΥΒΕΛΕΣ

1. Κατερίνα Έσλιν, Γαμ., Απόπειρα
2. Μέμη Κατσώνη, Ο Λένιν στον Άγιο Αντώνιο, Γαβριηλίδης
3. Χ. Μαυρομάτης, Οι εξορίες του ιεροκήρυκα Σέργιου Σκανδάλη, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
4. Ευγενία Μπογιάνου, Κλειστή πόρτα, Πόλις
5. Γιάννης Παλαβός, Το αστείο, Νεφέλη
6. Παυλίνα Παμπούδη, 40 κάπως περίεργες ιστορίες, Ροές
7. Δημοσθένης Παπαμάρκος, ΜεταΠοίηση, Κέδρος
8. Βασιλική Πέτσα, Όλα τα χαμένα, Πόλις
9. Ζήσης Σαρίκας, Ανθρώπινες σκιές, Δύο αφηγήματα, Πανοπτικόν
10. Μαρία Φακίνου, Η αρχή του κακού, Καστανιώτης

ΠΟΙΗΣΗ

1. Μιχάλης Γκανάς, Άψινθος, Μελάνι
2. Σταύρος Ζαφειρίου, Προς τα πού, Νεφέλη
3. Ναταλία Κατσού, Κοχλίας, Κέδρος
4. Γιώργος Κοροπούλης, Gray Scale ή περί της αλλαγής “παραδείγματος”, Ars Nocturna
5. Μαρία Λαϊνά, Μικτή τεχνική, Πατάκης
6. Στρατής Πασχάλης, Τα εικονίσματα, Γαβριηλίδης
7. Μανόλης Πρατικάκης, Κιβωτός, Τυπωθήτω
8. Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Ίμερος, Μεταίχμιο
9. Θανάσης Χατζόπουλος, Πρόσωπο με τη γη, Γαβριηλίδης
10. Δήμητρα Χριστοδούλου, Ο τρόμος ως απλή μηχανή, Πατάκης

ΔΟΚΙΜΙΑ – ΜΕΛΕΤΕΣ

1. Θανάσης Γιοχάλας – Τόνια Καφετζάκη, Αθήνα. Ιχνηλατώντας την πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
2. Μαρία Δεληβοριά, Διονυσίου Σολωμού “Η Γυναίκα της Ζάκυθος”, Άγρα
3. Σταύρος Ζουμπουλάκης, Η αδερφή μου, Πόλις
4. Δημήτρης Παϊβανάς, Βία και αφήγηση. Ιστορία, ιδεολογία και εθνικός πολιτισμός στην πεζογραφία του Θανάση Βαλτινού, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
5. Μαρία Παπαδήμα, Τα πολλαπλά κάτοπτρα της μετάφρασης, Νεφέλη
6. Χρήστος Παπάζογλου, Μετρική και αφήγηση. Για μια συστηματική μετρική και ρυθμική ανάλυση των καβαφικών ποιημάτων, ΜΙΕΤ
7. Αλεξάνδρα Ρασιδάκη, Περί μελαγχολίας στη θεωρία, τη λογοτεχνία, την τέχνη, Κίχλη
8. Έλλη Φιλοκύπρου, Ένοχος μιας μεγάλης αθωότητας. Η ποιητική περιπέτεια του Τάσου Λειβαδίτη, Νεφέλη
9. Παναγιώτα Μ. Χατζηγεωργίου, Μορφές του αντιηρωϊσμού στο νεοελληνικό μυθιστόρημα. Από την Πάπισσα Ιωάννα στα Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, Gutenberg
10. Μ. Χρυσανθόπουλος, Ο ελληνικός υπερρεαλισμός και η κατασκευή της παράδοσης, Άγρα

ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΙ

1. Αντιγόνη Βουτσινά, Το λάθος ποίημα, Μελάνι
2. Ελένη Γαλάνη, Παρκούρ, Γαβριηλίδης
3. Εσμεράλδα Γκέκα, Pulchritudo Bestiae, Γαβριηλίδης
4. Λένια Ζαφειροπούλου, Patermoster Square, Πόλις
5. Ιωαννίδης Ιωάννης, Τοκάτα για την κόρη με το χαμένο πρόσωπο, Κέδρος
6. Βάγια Κάλφα, Απλά πράγματα, Γαβριηλίδης
7. Θωμάς Κιάος, Είδη εποχής, Γαβριηλίδης
8. Ηλίας Σεφερλής, Μικρόκοσμος για αγρίους, Γαβριηλίδης.

ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

1. Βαρελλά Αγγελική, Το χατίρι του δράκου. Εικονογράφηση: Γιώργος Δημητρίου, Μεταίχμιο
2. Γραμματικάκη Μαριβίτα, Το αστέρι του γίγαντα. Εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου, Καλέντης
3. Καζάζης Μιχάλης, Ζήκος ο λύκος. Εικονογράφηση: Μιχάλης Καζάζης, Καλειδοσκόπιο – Αρκτούρος
4. Κρις Κατερίνα, Το πρώτο Χμ που είδα. Εικονογράφηση: Κατερίνα Κρις, Κέδρος
5. Κυριτσόπουλος Αλέξης, Βεγγαλικά: Ένα παραμύθι εμπνευσμένο από τα ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου. Εικονογράφηση: Αλέξης Κυριτσόπουλος, Ίκαρος – Μουσείο Μπενάκη
6. Μάγος Κώστας, Ο Τζικιτζίκ, ο Κρικικρίκ… και η παράξενη χορωδία του δάσους. Εικονογράφηση: Κατερίνα Χαδουλού, Καλειδοσκόπιο
7. Μαντουβάλου Σοφία, Το αρχοντόπουλο που έγινε πύργος. Εικονογράφηση: Βάσω Ψαράκη, Πατάκη
8. Παπαθεοδούλου Αντώνης, Ο ραφτάκος των λέξεων. Εικονογράφηση: Ίρις Σαμαρτζή, Μεταίχμιο
9. Σερέφας Σάκης, Μια τρύπα στο νερό. Εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου, Μεταίχμιο
10. Στύλου Γεωργία, Εγώ ξέρω τι θα πει ευτυχία! Εικονογράφηση: της ίδιας, Ουράνιο τόξο.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

1. Γαρμπή Έρικα- Αγγέλικα, Δέλτα Χι και ο μηχανισμός, Ιπτάμενο Κάστρο
2. Δαμιανίδη Άννα, Το ωραιότερο πράγμα του κόσμου, Ποταμός
3. Καλοβυρνάς Λύο, Γκντουπ! Το μυστικό ημερολόγιο της Λίνας, Κέδρος
4. Κ* Αλεξάνδρα, Πεταλουδόνειρα, Πατάκη
5. Μπουμπούσης Γιώργος, Η τάξη που νίκησε την κρίση! Εικονογράφηση Θανάσης Γκιόκας, Ελληνοεκδοτική
6. Παναγιωτόπουλος Πάνος, Η φανέλα του Τζέραρντ, Εικονογράφηση Κατερίνα Χαδουλού, Καρυδάκη
7. Παππά Ροδούλα, Το παιδί που στο κεφάλι του φύτρωσε ένα δέντρο, Εικονογράφηση Πάολο Γκέτσι, Νεφέλη
8. Ρουσάκη Μαρία, Μια φλόγα στο σκοτάδι. Η συγκλονιστική ιστορία της Έλεν Κέλερ, Εικονογράφηση Κατερίνα Ράπτη, Κέδρος
9. Χριστοδούλου Πάνος, Η μπάλα της ζωής τους, Εικονογράφηση Ελένη Τσάμπρα, Κέδρος.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ

1. Δαρλάση Αγγελική, Με λένε… Σύννεφο ή Οι άγραφες σελίδες μιας Νεφέλης, Πατάκη
2. Δεληβοριά Μάγια, Η αλφαβήτα της εφηβείας, Κέδρος
3. Ζορμπά-Ραμμοπούλου Βησσαρία, Σελίδες ενός έφηβου χειμώνα, Πατάκη
4. Καπνιά-Αραποστάθη Ελένη, Το ρομπότ των βράχων, Κέδρος
5. Μανδηλαράς Φίλιππος, Ζωή σαν ασανσέρ, Πατάκη
6. Παπαθεοδώρου Βασίλης, Οι άρχοντες των σκουπιδιών, Καστανιώτη
7. Τσίρος Γιάννης, Ελεύθερα Ύδατα, Πατάκη
8. Φώτου Γιώτα, Κώδικας 99, Ψυχογιός.

Ούβε Τιμ, Παραδείγματος χάριν: ο ναζί αδελφός μου

Η ανάγκη να κατανοήσει την ίδια του την ιστορία, την ιστορία της γενιάς του, οδήγησε τον Ούβε Τιμ σ' ένα ταξίδι στο παρελθόν, αφετηρία του οποίου είναι το πεπρωμένο του αδελφού του, που κατατάχθηκε εθελοντικά στα Ες Ες και σκοτώθηκε στην Ουκρανία μόλις στα δεκαεννιά του χρόνια. Μέσα από τις αναμνήσεις και το πένθος των γονιών και της μεγαλύτερης αδελφής του, προσπαθεί να ζωντανέψει τη μορφή του νεκρού αδελφού που τον συνόδευε σε ολόκληρη την παιδική και νεανική του ηλικία, αναζητώντας απαντήσεις που αφορούν και τη δική του ζωή, τις οικογενειακές σχέσεις, αλλά και τις αξίες ενός κόσμου που συντρίφτηκε κάτω από το βάρος του εθνικοσοσιαλισμού.
Ένα μυθιστόρημα γύρω από την ενοχή και τη μνήμη, την προσωπική και τη συλλογική ευθύνη, τους λόγους που έκαναν δυνατή την άνοδο του ναζισμού σε μια Γερμανία και σε μια Ευρώπη που προτιμούσαν να εθελοτυφλούν.

Νίκολας Ρέμιν, Έγκλημα στη Βενετία

Βενετία, Φεβρουάριος 1862. Η πόλη βρίσκεται υπό αυστριακή κατοχή. Οι ένδοξες μέρες ανήκουν στο παρελθόν. Στα βενετσιάνικα παλάτσο οι ξεπεσμένοι αριστοκράτες διασκεδάζουν τους φόβους τους οργανώνοντας εντυπωσιακούς χορούς μεταμφιεσμένων. Η αυτοκράτειρα Ελισάβετ της Αυστρίας, η επονομαζόμενη Σίσυ, απογοητευμένη από το γάμο της, διαμένει κάτω από αυστηρά μέτρα ασφαλείας σε κάποιο αρχοντικό της περιοχής, αναβάλλοντας διαρκώς την επιστροφή της στη Βιέννη.
Μια διπλή δολοφονία έρχεται ξαφνικά να αναστατώσει την πόλη. Σε μια καμπίνα του ατμόπλοιου Αρχιδούκας Ζίγκμουντ ανακαλύπτονται τα πτώματα του αυτοκρατορικού συμβούλου της αυστριακής Αυλής Χουμελχάουζερ και μιας νεαρής γυναίκας αγνώστων στοιχείων. Καθώς ο άντρας μετέφερε την απόρρητη αλληλογραφία της αυτοκράτειρας, η Ελισάβετ αποφασίζει να ασχοληθεί με την υπόθεση και να βοηθήσει τον αριστοκρατικής καταγωγής Ιταλό κομισάριο Τρον στις έρευνες. Στον περίφημο χορό μεταμφιεσμένων που δίνεται κάθε χρόνο στο παλάτσο των Τρον, οι μάσκες θα πέσουν...
Ένα εξαιρετικό αστυνομικό μυθιστόρημα από τον γερμανό Νίκολας Ρέμιν με ιστορικές αναφορές, πλοκή που σε κρατάει σε αγωνία με συνεχείς ανατροπές και στο φόντο μια υπέροχη χειμωνιάτικη Βενετία.

Αλαίν ντε Μποττόν, μια βδομάδα στο αεροδρόμιο

Τα ταξίδια με αεροπλάνο μου αρέσουν πολύ. Βρήκα λοιπόν αρκετά ενδιαφέρον το μικρό αυτό βιβλίο του Αλαίν ντε Μποττόν με θέμα το αεροπορικό ταξίδι από τη σκοπιά των ανθρώπων που δουλεύουν στο αεροδρόμιο. Με αφορμή το καινούριο terminal του αεροδρομίου Χίθροου η εταιρεία διαχείρισης του αεροδρομίου κάλεσε τον συγγραφέα να περάσει μία εβδομάδα στο αεροδρόμιο έχοντας πρόσβαση σε όλους τους χώρους του. Ενδιαφέροντες οι συλλογισμοί και οι συνειρμοί του συγγραφέα με αφετηρία διάφορα συμβάντα από την καθημερινότητα του αεροδρομίου. Ιδιαίτερα γέλασα με την αναφορά του στο ηλεκτρονικό check-in και πόσο προτιμότερο θα ήταν να υπάρχει ένας υπάλληλος ακόμα κι αν αυτός ήταν κακότροπος. Αυτό ακριβώς συνέβη σε αρκετούς ανυποψίαστους ταξιδιώτες όταν διαπίστωσαν ότι το check-in στο Ελ. Βενιζέλος μπορούσε να γίνει μόνο ηλεκτρονικά και οι υπάλληλοι παραλάμβαναν μόνο τις αποσκευές. Πολλοί, ακόμα και νέοι σε ηλικία δυσκολεύονταν.

Φρανσέσκ Μιράλιες, Η καθημερινή μαγεία των ασήμαντων πραγμάτων

"Ξάφνου συνειδητοποίησα πως το μέλλον μας εξαρτάται από πράξεις ασήμαντες όπως το να ταϊζεις ένα γατούλη ή να αγοράζεις κομμάτια για ένα τρένο-μινιατούρα.
Ποιο ήταν, όμως, το νόημα όλων αυτών; ...
Αγάπη με γράμματα μικρά, μονολόγησα, αυτό είναι το μυστικό. Μου φάνηκε πως τα λόγια αυτά δε βγήκαν από μένα, μα από την ηλιαχτίδα που γλίστρησε από το τζάμι και τρύπωσε μέσα στο ταξί, φωτίζοντας τη σκόνη που χόρευε στον αέρα."
Φρανσέσκ Μιράλιες, Η καθημερινή μαγεία των ασήμαντων πραγμάτων, εκδόσεις Ψυχογιός

Δημήτρης Φύσσας, Ο αναγνώστης του Σαββατοκύριακου

Πρόκειται για ένα βιβλίο για τα βιβλία, για τη λόξα της λογοτεχνίας. Η πλοκή είναι απλή: μία νεαρή κοπέλα μικροαστικής καταγωγής που εργάζεται σε εταιρεία δημοσίων σχέσεων προσλαμβάνεται από μία πλούσια κυρία των βορείων προαστίων που τυφλώθηκε στο τρομοκρατικό χτύπημα του Λονδίνου ως αναγνώστρια λογοτεχνίας. Η κοπέλα δεν έχει καμία σχέση με το αντικείμενο: δεν έχει διαβάσει ποτέ της λογοτεχνία, δεν έχει πάει ποτέ σε βιβλιοπωλείο, αν και έχει τελειώσει το πανεπιστήμιο. Σιγά σιγά τη βλέπουμε να μεταμορφώνεται σε συνειδητή αναγνώστρια, να αλλάζει τον τρόπο ανάγνωσης και να μυείται στο χώρο της λογοτεχνίας.
Μου άρεσε αρκετά το βιβλίο. Κατά τη γνώμη μου πρόκειται στην ουσία για τις σκέψεις του συγγραφέα, που δίνονται άλλωστε ξεκάθαρα, για την παιδευτική δύναμη της λογοτεχνίας, αλλά και για το εκδοτικό τοπίο των ημερών μας. Είναι ένα βιβλίο που θα μπορούσαν να διαβάσουν και οι μαθητές μας, ένα ακόμα επιχείρημα στα πολλά των φιλολόγων, αν και το ότι γράφεται από έναν άνθρωπο που διατηρεί επαγγελματική σχέση με τη λογοτεχνία και τη διδασκαλία της, ως καθηγητής ιδιαίτερων μαθημάτων, μπορεί να δημιουργήσει σε κάποιους από αυτούς την εντύπωση του "πάλι τα ίδια!". Πάντως είναι ένα βιβλίο στο οποίο θα ανατρέξω σίγουρα στο μέλλον.

Περισσότερα για το βιβλίο μπορείτε να βρείτε εδώ.

Βασιλική Πέτσα, Θυμάμαι

Η νουβέλα "Θυμάμαι" της Βασιλικής Πέτσα διαβάζεται απνευστί. H κριτική αναγνώρισε σ'αυτή μια σπουδαία νέα φωνή της πεζογραφίας (για τις πολυάριθμες κριτικές μπορείτε να δείτε εδώ). Μου άρεσε πολύ η εξαιρετική εναλλαγή στη φωνή του αφηγητή που ήταν τόσο πειστικά δοσμένη. Το θέμα επίσης της παραβατικότητας των ανηλίκων προσεγγίζεται χωρίς περιττούς συναισθηματισμούς, χωρίς περιστροφές διεισδύοντας  στην ψυχοσύνθεση των προσώπων με τρόπο λιτό, χωρίς πολλά σχόλια.Ωστόσο τα κίνητρα της πράξης παραμένουν αδιαφανή και ο κεντρικός χαρακτήρας της ηρωίδας μάλλον ανολοκλήρωτος καθώς δίνεται περισσότερο μέσα από τις σιωπές της παρά από τα λόγια της. Το τέλος με άφησε κάπως ανικανοποίητη, ήθελα κάτι ακόμα. Πάντως είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί.

Οι εκδόσεις ΠΟΛΙΣ φαίνεται ότι κάνουν πολύ καλή δουλειά με τους νέους συγγραφείς π,χ Κάλλια Παπαδάκη, Ο ήχος τους ακάλυπτου, Χρήστος Οικονόμου, Κάτι θα γίνει θα δεις κ.ά.

Γιώργος Συμπάρδης, Ο άχρηστος Δημήτρης

"Η ιστορία μιας μακρόχρονης φιλίας ανάμεσα σε δύο άνδρες..." αναφέρει το οπισθόφυλλο. Πρόκειται, κατά τη γνώμη μου, για μια ιστορία χωρίς "ιστορία", χωρίς υπόθεση, χωρίς μύθο. Μία καταγραφή της φιλίας του αφηγητή με τον Δημήτρη, των σχέσεων τους, των περιπετειών τους αλλά πιο πολύ της περισσότερο ή λιγότερο συνηθισμένης καθημερινότητάς τους. Το βιβλίο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο πρωτοεκδόθηκε το 1998 και έγινε δεκτό με διθυραμβικές κριτικές από τους κριτικούς λογοτεχνίας. Όχι ότι διαφωνώ πως πρόκειται για ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, με πολύ ευαίσθητη γραφή, με σεβασμό στους χαρακτήρες και με έμφαση στις λεπτές αποχρώσεις των συναισθημάτων, αλλά ... . Δεν μπορώ να πω ότι με συνάρπασε.

George Steiner, Τα μαθήματα των δασκάλων

Τη σημερινή εποχή θα την αποκαλούσα εποχή ανευλάβειας.  Οι αιτίες αυτής της θεμελιώδους αλλαγής οφείλονται στην πολιτική επανάσταση, στην κοινωνική αναταραχή (η περιβόητη «επανάσταση των μαζών» του Ορτέγκα), στον αναγκαστικό σκεπτικισμό των επιστημών. Ο θαυμασμός, πόσο μάλλον η ευλάβεια, είναι πράγματα παρωχημένα. Είμαστε εθισμένοι στον φθόνο, στη δυσφήμηση, στην εξίσωση προς τα κάτω. Τα είδωλά μας εμφανίζονται με πήλινα κεφάλια. Το θυμίαμα, οπουδήποτε ανάβει, είναι για τους αθλητές, τους ποπ σταρ, τους τρελούς για χρήμα ή τους βασιλείς τους εγκλήματος. Η διασημότητα που διαποτίζει την ύπαρξή μας μέσω των ΜΜΕ, είναι το αντίθετο της fama. Το να φοριέται κατά εκατομμύρια η φανέλα με το νούμερο του θεού του ποδοσφαίρου ή να αντιγράφεται η κόμμωση του ρομαντικού τραγουδιστή είναι το αντίθετο της μαθητείας. Αντίστοιχα, η έννοια του σοφού αγγίζει τα όρια του κωμικού. Κάθε απροκάλυπτη στροφή σε κάποια ελίτ, σε κάποια αριστοκρατία του πνεύματος, κάτι αυτονόητο για τον Μαξ Βέμπερ, κινδυνεύει με προγραφή από τον εκδημοκρατισμό του συστήματος της μαζικής κατανάλωσης. Η άσκηση ευλάβειας επιστρέφει στη μακρινή της καταγωγή από τον θρησκευτικό και τον τελετουργικό χώρο. Σε όλες τις κοσμικές, μη θρησκευτικές σχέσεις, ο κυρίαρχος τόνος, συχνά ασύστολα αμερικανικός, είναι η εριστική αναίδεια. Τα μνημεία «του αγέραστου νου», ίσως ακόμα και ο εγκέφαλός μας, είναι καλυμμένα με γκράφιτι. Ποιος πρέπει να μπει για να σηκωθούν οι φοιτητές από τη θέση τους; Plus de maitres (τέρμα οι δάσκαλοι), διαλαλούσε ένα από τα συνθήματα που ανθούσαν στους τοίχους της Σορβόνης τον Μάη του 1968.

Επιστημονισμός, φεμινισμός, μαζική δημοκρατία και τα ενημερωτικά της μέσα. Άραγε μπορούν, πρέπει να επιβιώσουν τα «μαθήματα των δασκάλων» σ’ αυτή την παλιρροϊκή επιδρομή;

Πιστεύω πως ναι, έστω και με απρόβλεπτη μεταμφίεση. Πιστεύω πως πρέπει. Η libido sciendi, η δίψα για γνώση, η λαχτάρα για κατανόηση είναι χαραγμένη σε ό,τι καλύτερο έχει ο άνθρωπος. Όπως και η κλίση του δασκάλου. Δεν υπάρχει πιο προνομιούχο επάγγελμα. Να αφυπνίζεις σ’ ένα άλλο ανθρώπινο πλάσμα δυνάμεις, όνειρα που είναι πέρα από τα δικά σου, να παρακινείς τους άλλους να αγαπήσουν αυτό που αγαπάς εσύ, να κάνεις το εσωτερικό σου παρόν δικό τους μέλλον: αυτή η τριπλή περιπέτεια δεν μοιάζει με καμιά άλλη. […] Η διδασκαλία, η καλή διδασκαλία, ακόμα και σε ένα ταπεινό επίπεδο –του απλού δασκάλου- σημαίνει να είσαι συνεργός της υπερβατικής δυνατότητας. Αυτό το εκνευριστικό παιδί στην τελευταία σειρά, έτσι και ξυπνήσει, μπορεί να γράψει τις γραμμές ή να εικάσει το θεώρημα που θα απασχολήσουν ολόκληρους αιώνες. Μια κοινωνία, όπως η κοινωνία του αχαλίνωτου κέρδους, που δεν τιμά τους δασκάλους της είναι ελαττωματική.[…]

Είδαμε πως η σχέση του δασκάλου με το μαθητή δεν είναι αλάθητη, πως η ζήλια, η ματαιοδοξία και η προδοσία παρεμβαίνουν σχεδόν αναπόφευκτα. Αλλά οι μονίμως ανανεωμένες ελπίδες αυτής της σχέσης, το ατελές θαύμα του πράγματος, μας οδηγούν στην dignitas του ατόμου, στην επιστροφή στον καλύτερο εαυτό του. Κανένα μηχανικό μέσο, οσοδήποτε δαπανηρό, κανένας υλισμός, οσοδήποτε θριαμβευτής, δεν μπορεί να σβήσει το ξημέρωμα που βιώνουμε όταν καταλαβαίνουμε έναν δάσκαλο. Αυτή η χαρά δεν απαλύνει ούτε κατ’ ελάχιστο τον θάνατο. Μας εξοργίζει όμως για τη σπατάλη τους. Δηλαδή, δεν υπάρχει χρόνος για άλλο μάθημα;

George Steiner, Τα μαθήματα των δασκάλων, (μετάφραση Σεραφείμ Βελέντζας), εκδόσεις Scripta, Αθήνα 2011, σελ.210-212. 

Σημ: οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου

Σώτη Τριανταφύλλου, Λίγο από το αίμα σου

Το μυθιστόρημα αυτό είναι το έβδομο της πολυγραφότατης Σώτης Τριανταφύλλου και πρωτοεκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2008 (άργησα λίγο να το διαβάσω!). Αναφέρεται στην αποικιοποίηση και την αποαποικιοποίηση της Αφρικής και συγκεκριμένα σε δύο οικογένειες Άγγλων που εγκαταστάθηκαν στην Κένυα. Δεν ξέρω αν ήταν "τυπικά" δείγματα Ευρωπαίων αποικιοκρατών, δεν το νομίζω, καθώς οι χαρακτήρες που πλάθει η Τριανταφύλλου βρίσκονται, κατά τη γνώμη μου, στην υπερβολή. Ωστόσο, βρήκα ενδιαφέρουσα την περιγραφή και την αφήγηση αλλά και γενικότερα τις ιδέες που προβάλλει περί θρησκείας. Σίγουρα, ένα "περίεργο" μυθιστόρημα.

Ανεμώλια, του Ισίδωρου Ζουργού

"Η νεαρή μέρα είναι λήθη και ζωή. Όλα αυτά τα ξέρω, αλλά σαν μικρό παιδί ακόμα επιμένω να αναρωτιέμαι πώς μπορεί. Γιατί ακόμα δεν κοιμήθηκε τον χάλκινο ύπνο; Πώς ξέχασε και έζησε; Αν ξέχασε..."

"Το σημαντικό είναι... να καταλαβαίνεις πότε ένα όνειρο παλιώνει κι ύστερα να βγάζεις ένα νέο απ' το κουτί, να βάζεις το παλιό στην αποθήκη και να χαίρεαι με το καινούριο."

Δε συνηθίζω να διαβάζω βιβλία που έχουν βραβευτεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς και πολύ περισσότερο στο διαγωνισμό των λεσχών ανάγνωσης του ΕΚΕΒΙ. Δεν ξέρω ακριβώς γιατί αλλά νιώθω ότι μου στερεί τη χαρά της ανακάλυψης, σαν να είναι κάτι από δεύτερο χέρι. Χαίρομαι όμως που διάβασα το βιβλίο αυτό του δάσκαλου από τη Θεσσαλονίκη, Ισίδωρου Ζουργού, και πραγματικά απόλαυσα την ανάγνωση. Δεν μπορώ να πω ότι εντυπωσιάστηκα τόσο από τις ευθείες αναφορές στην Οδύσσεια και από το "ομηρικό" λεξιλόγιο, όσο από τις ιστορίες μιας γενιάς ανθρώπων τόσο καθημερινών κι όμως όχι κοινότυπων. Όπως λέμε στα ... ελληνικά unputdownable!

Ιωάννα Καρυστιάνη, Καιρός σκεπτικός

"Κι εκείνη στο τραπέζι της κουζίνας θα κάθεται. Με τις σελίδες και το χρωματιστό φυλλάδιο απλωμένα στον αγαπημένο της μουσαμά με τα κανιστράκια, άλλα φορτωμένα με φράουλες, άλλα με κεράσια. Της Ουρανίτσας της αρέσει που ζει μονάχη, στο κουμάντο του νοικοκυριού της. Ζωή να' χουν οι Αμερικάνοι μας, λέει συχνά, κάνουν άνω κάτω τον Αύγουστο με τις αλλιώτικες συνήθειες και τις απαιτήσεις τους."
Απόσπασμα από "Το φυλλάδιο", σελ. 180 διήγημα στη νέα συλλογή διηγημάτων της Ιωάννας Καρυστιάνη, με το γενικό τίτλο "Καιρός σκεπτικός", εκδόσεις Καστανιώτη.

Διηγήματα για το απόλυτο σήμερα της οικονομικής κρίσης με ήρωες καθημερινούς ανθρώπους, τους οποίους η Καρυστιάνη βλέπει με συμπάθεια και κατανόηση. Στο ίδιο, όμως, όπως πάντα, σκοτεινό και ζοφερό ύφος της...!
Υ.Γ. Το διάβασα, αλλά δεν είμαι σίγουρη ότι το προτείνω!