70 χρονια απο τη λήξη του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου

Στις 9 Μαΐου 1945, πριν από 70 χρόνια, η ηττημένη Γερμανία, το Τρίτο Ράιχ, υπογράφει την άνευ όρων κατάπαυση πυρός, καθώς στο Βερολίνο εισέρχεται πρώτος και θριαμβευτής ο κόκκινος στρατός της Σοβιετικής Ένωσης. Σε αρκετές χώρες της Ευρώπης και φυσικά στη Ρωσία η ημέρα αυτη αποτελεί ημέρα ιστορικής μνήμης της νίκης των λαών εναντίον του ναζισμου. Για άλλη μια φορα το πέρας ενός παγκοσμίου πολέμου δεν αφορά τη χώρα μας. Στην Ελλάδα έχουμε επιλέξει να θυμόμαστε την κήρυξη του πολέμου κατα της φασιστικής Ιταλίας στις 28 Οκτωβρίου 1940 και τις νίκες του στρατού μας στο ελληνοαλβανικό μέτωπο. Κανείς δεν αναφέρεται στην απελευθέρωση της Ελλάδας απο τους Γερμανούς και στην ύψωση της ελληνικής σημαίας στην Ακρόπολη από τον Γεώργιο Παπανδρέου τον Οκτώβριο του 1944. Για μας η λήξη του πολέμου σηματοδότησε την αρχή των εμφυλίων δεινών και του διχασμού της κοινωνίας, αφού γίναμε το πρώτο πεδίο της ψυχροπολεμικής αντιπαράθεσης. Μιας αντιπαράθεσης, βέβαια, που ηταν περισσότερο στο μυαλό των Ελλήνων κομμουνιστών, που αγνοούσαν τι είχε συμφωνήσει ο Ιωσηφ Στάλιν στη Γιάλτα.
Δυστυχώς η σχολική ιστορια συντηρεί τη διάσταση αυτη ανάμεσα στην Ελλαδα και την Ευρώπη και οι μαθητές μας σπανίως ακούνε ή μαθαίνουν ευρωπαϊκή ιστορια, για να μην πω ότι ελάχιστα γνωρίζουν απο τα πιο σπουδαία γεγονότα της παγκόσμιας.

Ας ελπίσουμε ότι θα υπάρξει στο εγγύς μέλλον κάποια αναμόρφωση των αναλυτικών προγραμμάτων, μήπως και δουμε να κινείται κατι προς τη σωστή κατεύθυνση, της δημιουργίας σκεπτόμενων Ελλήνων της Ευρώπης.

Blue Stockings, της Jessica Swale

Στα μέσα του 18ου αιώνα, τα κορίτσια στην Αγγλία θεωρούνταν τυχερά αν κατάφερναν να σπουδάσουν έστω και στο ελάχιστο. Μερικές νεαρές κοπέλες από πλούσιες οικογένειες είχαν γκουβερνάντες, κάποιες παρακολουθούσαν μαθήματα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αλλά το πρόγραμμα σπουδών περιοριζόταν σε ‘γυναικεία μαθήματα’: ράψιμο, τέχνες, ίσως γαλλικά αν ήταν τυχερές, ενώ τα αγόρια των οικογενειών μάθαιναν άλγεβρα και μετέφραζαν τον Βιργίλιο από την ηλικία των επτά. 

Η κατάσταση αυτή άρχισε να αλλάζει όταν η Έμιλυ Ντέιβις, μια πρωτοπόρος εκπαιδευτικός, ξεκίνησε μια επιτυχημένη καμπάνια προκειμένου να συμπεριληφθούν σημαντικά μαθήματα και εξετάσεις στην εκπαίδευση των γυναικών. Κατόπιν, αφού κατόρθωσε να αλλάξει το πρόγραμμα σπουδών, έστρεψε την προσοχή της στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.  Το 1869 ίδρυσε το πρώτο βρετανικό εσωτερικό κολέγιο για γυναίκες στο Χίτσιν, στην περιοχή Κέμπριτζσερ.  Εκεί, σε μία αγροικία είκοσι μίλια από το Κέμπριτζ (απόσταση που εθεωρείτο ασφαλής), δημιουργήθηκε το πρώτο πανεπιστήμιο για γυναίκες. Είχε πέντε φοιτήτριες στις οποίες δίδασκαν όποιοι λέκτορες ήταν πρόθυμοι  να διακινδυνέψουν τη φήμη τους και να διανύουν σαράντα μίλια σύνολο με το ποδήλατο για να υποστηρίξουν την προσπάθεια. Αλλά ήταν μόνο η αρχή. 

Μέχρι το 1896, το κολέγιο μεταφέρθηκε στο Γκέρτον, μόνο δύο μίλια από το Κέμπριτζ πάνω σε ένα λόφο. Όμως, παρόλο που τα κορίτσια παρακολουθούσαν το ίδιο ακριβώς πρόγραμμα σπουδών με τους άνδρες, όταν τελείωναν επέστρεφαν στο σπίτι τους με άδεια χέρια. Ενώ οι άνδρες  φορούσαν τα καπέλα και τις τήβεννους την ημέρα της αποφοίτησης, οι γυναίκες δεν είχαν το δικαίωμα να πάρουν πτυχίο. Η νέα διευθύντρια  του Γκέρτον, Ελίζαμπεθ Γουέλς, με τη βοήθεια του εκπαιδευτικού προσωπικού του κολεγίου και τις φοιτήτριες, αποφασίζει τότε να ξεκινήσει μια καμπάνια προκειμένου να κερδίσουν τα κορίτσια δικαίωμα στο πτυχίο. Σε αυτό το σημείο αρχίζει το θεατρικό έργο. 

Όσο αφορά τα ίδια τα κορίτσια, υπάρχει η τάση να συνδυάζεται η Βικτωριανή εποχή με τη συντηρητικότητα, τη σεμνότητα και τους σωστούς τρόπους. Τα κορίτσια του Γκέρτον αντιδρούν σε αυτό το καθεστώς. Ενώ ακολουθούν τους κοινωνικούς κανόνες και τις ‘ετικέτες’, το πάθος τους και η φιλοδοξία τους είναι να ξεφύγουν από τους περιορισμούς της Βικτωριανής εποχής, να αποκοπούν από τις συνεσταλμένες μητέρες τους και να κινηθούν γρήγορα προς τον 20ο αιώνα.  Είναι μαχητικές, αποφασισμένες να πετύχουν και θα επηρεάσουν σημαντικά την εποχή τους.  

Όσον αφορά τους άνδρες, θα ήταν πολύ εύκολο να υποθέσουμε ότι αυτοί που καταδικάζουν και δηλητηριάζουν την εκπαίδευση των γυναικών, όπως ο Μόντσλεϊ ή ο Λόυντ είναι απλά άκαρδοι μισογύνηδες. Αλλά δεν είναι έτσι. Αυτοί οι άνδρες εκπροσωπούν τις απόψεις που επικρατούν εκείνη την εποχή. Δεν είναι οι ‘κακοί’ της ιστορίας. Είναι ειλικρινά πεπεισμένοι ότι η υγεία της γυναίκας και το μέλλον της Βρετανίας βρίσκονται σε κίνδυνο. Προτείνω, για αρχή, να διαβάσετε το βιβλίο του Μόντσλεϊ ‘Sex in Mind and in Education’ πάνω στο οποίο βασίζονται κάποια κομμάτια του κειμένου καθώς και πολλά από τα συναισθήματα που εκδηλώνουν οι ήρωες του έργου. 


Jessica Swale

Το έργο αυτο ανέβηκε για πρώτη φορα στην Ελλάδα απο καθηγητές, μαθητές και αποφοίτους του Λεοντειου Λυκειου Νέας Σμύρνης σε μια αρκετά  "επαγγελματικη" παράσταση.

Αποκόμματα ...

Αντιγράφω από την "Καθημερινή" από τη στήλη του Στέφανου Κασιμάτη, Σάββατο 7- Κυριακή 8 Ιουνίου 2014:

"...Έπειτα, είναι το άχθος της εθνικής ιδεολογίας, η οποία επιβάλλει την αποδοχή της συνέχειας, και συνεπώς, μας υποχρεώνει να προσπαθούμε να συμφιλιώσουμε πράγματα ασύμβατα. Σε αυτό πρέπει να αποδοθεί και η σκοπίμως ελλιπής και στρεβλή διδασκαλία της Ιστορίας στα σχολεία, η οποία το μόνο που πετυχαίνει είναι να κάνει την Ιστορία αντιπαθή και ακαταλαβίστικη. Αφού θέλουμε να πιστεύουμε ότι είμαστε αυτό το παράλογο συνονθύλευμα αρχαίων και χριστιανών συγχρόνως, γιατί να βάλουμε τους μαθητές στη βάσανο της εξοικείωσης με την ιστορική διαδικασία; Άσε τους έτσι, ώστε να έχουμε τουλάχιστον το κεφάλι μας ήσυχο. Άλλωστε η πλειονότητα σε τούτο τον κόσμο είναι ηλίθιοι - δεν θα διαμαρτυρηθούν. ..."

Οι υπογραμμίσεις δικές σας...

Οδηγίες αξιολόγησης Α΄ Λυκείου

Εκδόθηκαν οι οδηγίες για τον τρόπο αξιολόγησης και βαθμολόγησης των μαθημάτων της Α΄ Λυκείου με ιδιαίτερη αναφορά στις ερωτήσεις που θα παίρνονται από την Τράπεζα Θεμάτων και αυτές που θα βάζουν οι ίδιοι οι διδάσκοντες. Με την πρώτη ανάγνωση φαίνεται ότι οι διδάσκοντες έχουν περιορισμένη συμμετοχή στην ουσιαστική διαμόρφωση των θεμάτων, π.χ. στη Νεοελληνική Γλώσσα βάζουν μόνο το θέμα έκθεσης. Για να δούμε πώς θα λειτουργήσει, γιατί μου φαίνεται ότι δυσκολεύουν τα πράγματα...
http://www.esos.gr/uploads/kcfinder/file/odhgies-axiologisis.pdf

Nine Things Successful People Do Differently, by Heidi Grant Halvorson

  |   8:58 AM February 25, 2011

Why have you been so successful in reaching some of your goals, but not others? If you aren’t sure, you are far from alone in your confusion. It turns out that even brilliant, highly accomplished people are pretty lousy when it comes to understanding why they succeed or fail. The intuitive answer — that you are born predisposed to certain talents and lacking in others — is really just one small piece of the puzzle. In fact, decades of research on achievement suggests that successful people reach their goals not simply because of who they are, but more often because of what they do.

1. Get specific. When you set yourself a goal, try to be as specific as possible. “Lose 5 pounds” is a better goal than “lose some weight,” because it gives you a clear idea of what success looks like. Knowing exactly what you want to achieve keeps you motivated until you get there. Also, think about the specific actions that need to be taken to reach your goal. Just promising you’ll “eat less” or “sleep more” is too vague — be clear and precise. “I’ll be in bed by 10pm on weeknights” leaves no room for doubt about what you need to do, and whether or not you’ve actually done it.

2. Seize the moment to act on your goals. Given how busy most of us are, and how many goals we are juggling at once, it’s not surprising that we routinely miss opportunities to act on a goal because we simply fail to notice them. Did you really have no time to work out today? No chance at any point to return that phone call? Achieving your goal means grabbing hold of these opportunities before they slip through your fingers.

To seize the moment, decide when and where you will take each action you want to take, in advance. Again, be as specific as possible (e.g., “If it’s Monday, Wednesday, or Friday, I’ll work out for 30 minutes before work.”) Studies show that this kind of planning will help your brain to detect and seize the opportunity when it arises, increasing your chances of success by roughly 300%.

3. Know exactly how far you have left to go. Achieving any goal also requires honest and regular monitoring of your progress — if not by others, then by you yourself. If you don’t know how well you are doing, you can’t adjust your behavior or your strategies accordingly. Check your progress frequently — weekly, or even daily, depending on the goal.

4. Be a realistic optimist. When you are setting a goal, by all means engage in lots of positive thinking about how likely you are to achieve it. Believing in your ability to succeed is enormously helpful for creating and sustaining your motivation. But whatever you do, don’t underestimate how difficult it will be to reach your goal. Most goals worth achieving require time, planning, effort, and persistence. Studies show that thinking things will come to you easily and effortlessly leaves you ill-prepared for the journey ahead, and significantly increases the odds of failure.

5. Focus on getting better, rather than being good. Believing you have the ability to reach your goals is important, but so is believing you can get the ability. Many of us believe that our intelligence, our personality, and our physical aptitudes are fixed — that no matter what we do, we won’t improve. As a result, we focus on goals that are all about proving ourselves, rather than developing and acquiring new skills.

Fortunately, decades of research suggest that the belief in fixed ability is completely wrong — abilities of all kinds are profoundly malleable. Embracing the fact that you can change will allow you to make better choices, and reach your fullest potential. People whose goals are about getting better, rather than being good, take difficulty in stride, and appreciate the journey as much as the destination.

6. Have grit. Grit is a willingness to commit to long-term goals, and to persist in the face of difficulty. Studies show that gritty people obtain more education in their lifetime, and earn higher college GPAs. Grit predicts which cadets will stick out their first grueling year at West Point. In fact, grit even predicts which round contestants will make it to at the Scripps National Spelling Bee.

The good news is, if you aren’t particularly gritty now, there is something you can do about it. People who lack grit more often than not believe that they just don’t have the innate abilities successful people have. If that describes your own thinking …. well, there’s no way to put this nicely: you are wrong. As I mentioned earlier, effort, planning, persistence, and good strategies are what it really takes to succeed. Embracing this knowledge will not only help you see yourself and your goals more accurately, but also do wonders for your grit.

7. Build your willpower muscle. Your self-control “muscle” is just like the other muscles in your body — when it doesn’t get much exercise, it becomes weaker over time. But when you give it regular workouts by putting it to good use, it will grow stronger and stronger, and better able to help you successfully reach your goals.

To build willpower, take on a challenge that requires you to do something you’d honestly rather not do. Give up high-fat snacks, do 100 sit-ups a day, stand up straight when you catch yourself slouching, try to learn a new skill. When you find yourself wanting to give in, give up, or just not bother — don’t. Start with just one activity, and make a plan for how you will deal with troubles when they occur (“If I have a craving for a snack, I will eat one piece of fresh or three pieces of dried fruit.”) It will be hard in the beginning, but it will get easier, and that’s the whole point. As your strength grows, you can take on more challenges and step-up your self-control workout.

8. Don’t tempt fate. No matter how strong your willpower muscle becomes, it’s important to always respect the fact that it is limited, and if you overtax it you will temporarily run out of steam. Don’t try to take on two challenging tasks at once, if you can help it (like quitting smoking and dieting at the same time). And don’t put yourself in harm’s way — many people are overly-confident in their ability to resist temptation, and as a result they put themselves in situations where temptations abound. Successful people know not to make reaching a goal harder than it already is.

9. Focus on what you will do, not what you won’t do. Do you want to successfully lose weight, quit smoking, or put a lid on your bad temper? Then plan how you will replace bad habits with good ones, rather than focusing only on the bad habits themselves. Research on thought suppression (e.g., “Don’t think about white bears!”) has shown that trying to avoid a thought makes it even more active in your mind. The same holds true when it comes to behavior — by trying not to engage in a bad habit, our habits get strengthened rather than broken.

If you want to change your ways, ask yourself, What will I do instead? For example, if you are trying to gain control of your temper and stop flying off the handle, you might make a plan like “If I am starting to feel angry, then I will take three deep breaths to calm down.” By using deep breathing as a replacement for giving in to your anger, your bad habit will get worn away over time until it disappears completely.

It is my hope that, after reading about the nine things successful people do differently, you have gained some insight into all the things you have been doing right all along. Even more important, I hope are able to identify the mistakes that have derailed you, and use that knowledge to your advantage from now on. Remember, you don’t need to become a different person to become a more successful one. It’s never what you are, but what you do.

Heidi Grant Halvorson, Ph.D. is a motivational psychologist, and author of the new book Succeed: How We Can Reach Our Goals (Hudson Street Press, 2011). She is also an expert blogger on motivation and leadership for Fast Company and Psychology Today. Her personal blog, The Science of Success, can be found at www.heidigranthalvorson.com. Follow her on Twitter @hghalvorson

Με αφορμή αυτό το άρθρο σκεφτόμουν πόσο δύσκολο είναι τις περισσότερες φορές για τα παιδιά της Γ΄ Λυκείου να προσαρμοστούν και να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις του διαβάσματος για τις πανελλήνιες εξετάσεις. Κυρίως γιατί, για τα περισσότερα παιδιά, είναι η πρώτη, και ίσως και τελευταία φορά, που καλούνται να ανταποκριθούν σε κάτι απαιτητικό. Δεν είναι υπερβολή να υποθέσουμε ότι πολλοί μαθητές πρώτη φορά στην τρίτη Λυκείου ανοίγουν σοβαρά ένα βιβλίο και μελετούν. Έτσι δεν είναι λίγες οι φορές που συναντάς ικανούς, αλλά απειθάρχητους μαθητές να λυγίζουν υπό το βάρος των απαιτήσεων.

Ο αναλφαβητισμός σε αριθμούς

Σύμφωνα με έρευνα της UNESCO  57 εκατομμύρια παιδιά δεν έχουν πρόσβαση σε σχολική τάξη:
Νιγηρία: 10,5 εκατομμύρια
Πακιστάν: 5,4 εκατομμύρια
Αιθιοπία: 1,7 εκατομμύρια
Ινδία: 1,6 εκατομμύρια
Φιλιππίνες: 1,4 εκατομμύρια.
(περιοδικό ΤΙΜΕ, 1 Ιουλίου 2013, σελ.8)

Λογοτεχνικό συναπάντημα

Είναι καιρός που ήθελα να το γράψω αυτό: Ο συγγραφέας, μικρός ή μεγάλος, νέος ή ώριμος, που αποφασίζει να εμφανιστεί μπροστά σε μαθητές πρέπει να είναι προετοιμασμένος και ενημερωμένος, αν θέλει και ενδιαφέρεται να κερδίσει μελλοντικούς αναγνώστες προς όφελος δικό του και της λογοτεχνίας γενικά. Δεν αρκεί να εμφανιστεί μπροστά στα παιδιά και να πει "αυτός είμαι ρωτήστε με". Δεν είναι οι μαθητές το υποψιασμένο κοινό των λογοτεχνικών παρουσιάσεων που έχει διαβάσει και, για να βρίσκεται σε κάποια τέτοια παρουσίαση, έχει εκτιμήσει πιθανότατα το έργο του συγγραφέα. Σήμερα οι μαθητές μας είναι ως επί το πλείστον μακριά από τη λογοτεχνία κι αν θέλουμε, όσοι ασχολούμαστε μ' αυτήν και λέμε ότι ενδιαφερόμαστε για τη νέα γενιά, να τους προσελκύσουμε, πρέπει να βρούμε τους κώδικες επικοινωνίας μαζί τους και να μην απορρίπτουμε ειρωνικά τον... Χάρι Πότερ, ιδιαίτερα μάλιστα αν πήραμε βραβείο για το ένα και μοναδικό μας βιβλίο!

Γλώσσα και Λογοτεχνία

"Αν διαβάζεις ανοησίες κι αυτές αποτελούν τη μόνη σου πνευματική τροφή, πιθανότατα θα γίνεις κι εσύ ανόητος. Αν όμως θέλεις να αναπτύξεις τη σκέψη σου, τις γνώσεις σου, την ικανότητά σου να επικοινωνείς, χρειάζεσαι το όπλο της γλώσσας, την καλή γνώση της γλώσσας. Κι αυτή τη γνώση, σου την προσφέρει μόνο η καλή λογοτεχνία..."

Μάριο Βάργκας Λιόσα,

από το βιβλίο του Ανταίου Χρυσοστομίδη, Οι κεραίες της εποχής μου, εκδόσεις Καστανιώτη

Η επιστροφή των ανθρωπιστικών σπουδών

Το γαλλόφωνο περιοδικό, L' actualite, του Quebec στον Καναδά, κυκλοφόρησε ένα τεύχος αφιέρωμα στα επαγγέλματα του μέλλοντος με τίτλο: Πώς ένα πτυχίο ιστορίας μπορεί να σας οδηγήσει στα βιντεοπαιχνίδια. Στο κύριο άρθρο του αφιερώματος αναφέρεται ότι όλο και περισσότεροι καταξιωμένοι επαγγελματίες στο χώρο των επιχειρήσεων δεν έχουν τις τυπικές οικονομικές σπουδές, αλλά πτυχία ανθρωπιστικών σπουδών, καθώς οι απόφοιτοι αυτών των σχολών έχουν συχνά μια οπτική πιο κριτική ως προς τη λειτουργία μιας εταιρείας, οπτική που είναι αναγκαία στο σύνθετο και συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο μας. Όλο και περισσότερες επιχειρήσεις συνειδητοποιούν αυτό το γεγονός. Στις Ηνωμένες Πολιτείες η Google ανακοίνωσε το 2011 ότι το μεγαλύτερο μέρος από τα 6000 άτομα που υπολόγίζε να προσλάβει τον επόμενο χρόνο θα είχε πτυχίο στις τέχνες ή στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Στη Γαλλία δρομολογούνται διάφορα προγράμματα με στόχο τη διείσδυση των "φιλολόγων" στην αγορά εργασίας προκειμένου να ενισχύσουν τη διαφορετικότητα ανάμεσα στο προσωπικό που πολύ συχνά προέρχεται από αυστηρά οικονομικές σχολές.
http://www.lactualite.com/societe/de-lavenir-pour-les-sciences-molles

Do you teach or do you educate?

I just wonder!

Δημήτρης Φύσσας, Ο αναγνώστης του Σαββατοκύριακου

Πρόκειται για ένα βιβλίο για τα βιβλία, για τη λόξα της λογοτεχνίας. Η πλοκή είναι απλή: μία νεαρή κοπέλα μικροαστικής καταγωγής που εργάζεται σε εταιρεία δημοσίων σχέσεων προσλαμβάνεται από μία πλούσια κυρία των βορείων προαστίων που τυφλώθηκε στο τρομοκρατικό χτύπημα του Λονδίνου ως αναγνώστρια λογοτεχνίας. Η κοπέλα δεν έχει καμία σχέση με το αντικείμενο: δεν έχει διαβάσει ποτέ της λογοτεχνία, δεν έχει πάει ποτέ σε βιβλιοπωλείο, αν και έχει τελειώσει το πανεπιστήμιο. Σιγά σιγά τη βλέπουμε να μεταμορφώνεται σε συνειδητή αναγνώστρια, να αλλάζει τον τρόπο ανάγνωσης και να μυείται στο χώρο της λογοτεχνίας.
Μου άρεσε αρκετά το βιβλίο. Κατά τη γνώμη μου πρόκειται στην ουσία για τις σκέψεις του συγγραφέα, που δίνονται άλλωστε ξεκάθαρα, για την παιδευτική δύναμη της λογοτεχνίας, αλλά και για το εκδοτικό τοπίο των ημερών μας. Είναι ένα βιβλίο που θα μπορούσαν να διαβάσουν και οι μαθητές μας, ένα ακόμα επιχείρημα στα πολλά των φιλολόγων, αν και το ότι γράφεται από έναν άνθρωπο που διατηρεί επαγγελματική σχέση με τη λογοτεχνία και τη διδασκαλία της, ως καθηγητής ιδιαίτερων μαθημάτων, μπορεί να δημιουργήσει σε κάποιους από αυτούς την εντύπωση του "πάλι τα ίδια!". Πάντως είναι ένα βιβλίο στο οποίο θα ανατρέξω σίγουρα στο μέλλον.

Περισσότερα για το βιβλίο μπορείτε να βρείτε εδώ.

George Steiner, Τα μαθήματα των δασκάλων

Τη σημερινή εποχή θα την αποκαλούσα εποχή ανευλάβειας.  Οι αιτίες αυτής της θεμελιώδους αλλαγής οφείλονται στην πολιτική επανάσταση, στην κοινωνική αναταραχή (η περιβόητη «επανάσταση των μαζών» του Ορτέγκα), στον αναγκαστικό σκεπτικισμό των επιστημών. Ο θαυμασμός, πόσο μάλλον η ευλάβεια, είναι πράγματα παρωχημένα. Είμαστε εθισμένοι στον φθόνο, στη δυσφήμηση, στην εξίσωση προς τα κάτω. Τα είδωλά μας εμφανίζονται με πήλινα κεφάλια. Το θυμίαμα, οπουδήποτε ανάβει, είναι για τους αθλητές, τους ποπ σταρ, τους τρελούς για χρήμα ή τους βασιλείς τους εγκλήματος. Η διασημότητα που διαποτίζει την ύπαρξή μας μέσω των ΜΜΕ, είναι το αντίθετο της fama. Το να φοριέται κατά εκατομμύρια η φανέλα με το νούμερο του θεού του ποδοσφαίρου ή να αντιγράφεται η κόμμωση του ρομαντικού τραγουδιστή είναι το αντίθετο της μαθητείας. Αντίστοιχα, η έννοια του σοφού αγγίζει τα όρια του κωμικού. Κάθε απροκάλυπτη στροφή σε κάποια ελίτ, σε κάποια αριστοκρατία του πνεύματος, κάτι αυτονόητο για τον Μαξ Βέμπερ, κινδυνεύει με προγραφή από τον εκδημοκρατισμό του συστήματος της μαζικής κατανάλωσης. Η άσκηση ευλάβειας επιστρέφει στη μακρινή της καταγωγή από τον θρησκευτικό και τον τελετουργικό χώρο. Σε όλες τις κοσμικές, μη θρησκευτικές σχέσεις, ο κυρίαρχος τόνος, συχνά ασύστολα αμερικανικός, είναι η εριστική αναίδεια. Τα μνημεία «του αγέραστου νου», ίσως ακόμα και ο εγκέφαλός μας, είναι καλυμμένα με γκράφιτι. Ποιος πρέπει να μπει για να σηκωθούν οι φοιτητές από τη θέση τους; Plus de maitres (τέρμα οι δάσκαλοι), διαλαλούσε ένα από τα συνθήματα που ανθούσαν στους τοίχους της Σορβόνης τον Μάη του 1968.

Επιστημονισμός, φεμινισμός, μαζική δημοκρατία και τα ενημερωτικά της μέσα. Άραγε μπορούν, πρέπει να επιβιώσουν τα «μαθήματα των δασκάλων» σ’ αυτή την παλιρροϊκή επιδρομή;

Πιστεύω πως ναι, έστω και με απρόβλεπτη μεταμφίεση. Πιστεύω πως πρέπει. Η libido sciendi, η δίψα για γνώση, η λαχτάρα για κατανόηση είναι χαραγμένη σε ό,τι καλύτερο έχει ο άνθρωπος. Όπως και η κλίση του δασκάλου. Δεν υπάρχει πιο προνομιούχο επάγγελμα. Να αφυπνίζεις σ’ ένα άλλο ανθρώπινο πλάσμα δυνάμεις, όνειρα που είναι πέρα από τα δικά σου, να παρακινείς τους άλλους να αγαπήσουν αυτό που αγαπάς εσύ, να κάνεις το εσωτερικό σου παρόν δικό τους μέλλον: αυτή η τριπλή περιπέτεια δεν μοιάζει με καμιά άλλη. […] Η διδασκαλία, η καλή διδασκαλία, ακόμα και σε ένα ταπεινό επίπεδο –του απλού δασκάλου- σημαίνει να είσαι συνεργός της υπερβατικής δυνατότητας. Αυτό το εκνευριστικό παιδί στην τελευταία σειρά, έτσι και ξυπνήσει, μπορεί να γράψει τις γραμμές ή να εικάσει το θεώρημα που θα απασχολήσουν ολόκληρους αιώνες. Μια κοινωνία, όπως η κοινωνία του αχαλίνωτου κέρδους, που δεν τιμά τους δασκάλους της είναι ελαττωματική.[…]

Είδαμε πως η σχέση του δασκάλου με το μαθητή δεν είναι αλάθητη, πως η ζήλια, η ματαιοδοξία και η προδοσία παρεμβαίνουν σχεδόν αναπόφευκτα. Αλλά οι μονίμως ανανεωμένες ελπίδες αυτής της σχέσης, το ατελές θαύμα του πράγματος, μας οδηγούν στην dignitas του ατόμου, στην επιστροφή στον καλύτερο εαυτό του. Κανένα μηχανικό μέσο, οσοδήποτε δαπανηρό, κανένας υλισμός, οσοδήποτε θριαμβευτής, δεν μπορεί να σβήσει το ξημέρωμα που βιώνουμε όταν καταλαβαίνουμε έναν δάσκαλο. Αυτή η χαρά δεν απαλύνει ούτε κατ’ ελάχιστο τον θάνατο. Μας εξοργίζει όμως για τη σπατάλη τους. Δηλαδή, δεν υπάρχει χρόνος για άλλο μάθημα;

George Steiner, Τα μαθήματα των δασκάλων, (μετάφραση Σεραφείμ Βελέντζας), εκδόσεις Scripta, Αθήνα 2011, σελ.210-212. 

Σημ: οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου

Ιστορική εκπαίδευση και επιλεκτική ιστορική μνήμη, του Βασίλη Τσάφου

09/05/2012 - 08:15

Βασίλης Τσάφος   Ιστορική εκπαίδευση και επιλεκτική ιστορική μνήμη Όλο και πληθαίνουν τα δεδομένα που μαρτυρούν έλλειμμα παιδείας. Ένα έλλειμμα που γίνεται ακόμη πιο σοβαρό, ίσως και επικίνδυνο, σε περιόδους κρίσης σαν αυτή που ζούμε. Μιας κρίσης όχι μόνο οικονομικής αλλά και κοινωνικής και πολιτικής, χάρη στην οποία μπορούν να ευδοκιμήσουν εύκολα ακραίες συναισθηματικές θέσεις και να κυριαρχήσουν απρόσκοπτα πάσης φύσεως ιδεολογήματα και ποικιλώνυμες ξενοφοβικές ρατσιστικές και εθνικιστικές τάσεις. Και όλα δείχνουν πως οι συνέπειες αυτού του ελλείμματος είναι ακόμη πιο εμφανείς στη νέα γενιά. Μια γενιά χωρίς ιστορική μνήμη. Ή μάλλον με ιστορική μνήμη που προκύπτει από την κυρίαρχη για χρόνια εθνοκεντρική ερμηνευτική σημασιοδότηση του παρελθόντος μας. Και σε αυτό το σημείο πρέπει όλοι να αναλογιστούμε τις ευθύνες μας. Πολιτεία, πολιτικά κόμματα, μέσα μαζικής ενημέρωσης, πανεπιστήμια, επιστημονικές ενώσεις, εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και εμείς οι δάσκαλοι της νέας γενιάς. Όλοι μαζί, μα και καθένας χωριστά. Εμείς οι δάσκαλοι που αναπαράγουμε εθνικά στερεότυπα για το περιούσιο έθνος μας ως μια διαχρονική κοινότητα κουλτούρας και ιστορίας. Εμείς οι δάσκαλοι, που εγκλωβισμένοι στην αρχαιολατρική μας εμμονή κατασκευάζουμε μια μονόπλευρη, οπότε και ανιστόρητη, αφήγηση του παρελθόντος μας, κυρίως του μακρινού αρχαιοελληνικού. Και ας μην εθελοτυφλούμε. Αυτές οι αχρονικές ουσιαστικά αφηγήσεις και οι εθνοκεντρικές σημασιοδοτήσεις είναι που αφενός διαμορφώνουν επιλεκτική ιστορική μνήμη και αφετέρου προσφέρουν ερείσματα σε κάθε είδους ιδεολογικές χρήσεις του παρελθόντος και του μύθου που αυτές κατασκευάζουν. Πώς αλλιώς να εξηγήσουμε το γεγονός ότι οι νέοι μας δείχνουν να αγνοούν όχι μόνο τη ναζιστική ολοκληρωτική ιδεολογία του φυλετικού μίσους αλλά και τις αυταρχικές πρακτικές των ποικιλώνυμων ολοκληρωτικών καθεστώτων; Ή ακόμη πώς να ερμηνεύσουμε την ευκολία με την οποία ποικίλα πολιτικά μορφώματα όχι μόνο διαστρεβλώνουν και καπηλεύονται το παρελθόν μας, αλλά και χειραγωγούν  τα νέα παιδιά μέσω της επιλεκτικής αυτής αναπαράστασης και μιας νεφελώδους και ανερμάτιστης μυθοποίησης του παρελθόντος. Είναι λοιπόν σαφές ότι η ιστορική μας εκπαίδευση νοσεί σοβαρά. Και όσο εμείς συνεχίζουμε να εμμένουμε στην εθνοκεντρική αυτή αναπαράσταση, όσο συνεχίζουμε τους εκπαιδευτικούς πολέμους ενάντια στα βιβλία ιστορίας και στις ποικίλες εναλλακτικές προτάσεις που προβάλλουν μια άλλη ματιά απέναντι στο παρελθόν, όσο αρνούμαστε ή εμμέσως αποθαρρύνουμε κάθε προσπάθεια εμβάθυνσης και κριτικής προσέγγισης του παρελθόντος, εθνικού και παγκόσμιου, οι μαθητές μας θα αποτελούν εύκολα θύματα όσων επιδιώκουν να μετατρέψουν επιλεγμένες όψεις του παρελθόντος σε μέσο εξυπηρέτησης ολοκληρωτικών και ρατσιστικών σκοπιμοτήτων.    (αναδημοσίευση από το www.alfavita.gr) Δύσκολο να διαφωνήσει κανείς με τα παραπάνω. Ας μην μένουμε, λοιπόν, όσοι διδάσκουμε ιστορία, τουλάχιστον, στην Γ΄ Λυκείου, προσκολλημένοι στην ύλη ή στην αντίληψη ότι πρέπει να "διευκολύνουμε" τα παιδιά της Θεωρητικής Κατεύθυνσης, ώστε να μην ακούσουν έστω, τι θα πει σύχρονος κόσμος.

Καλλιεργημένοι διδάσκοντες

Ένα παλαιότερο αλλά πάντα επίκαιρο άρθρο για την ανάγκη της καλλιέργειας των διδασκόντων, που δεν αρκούνται στο να αναπαράγουν το σχολικό βιβλίο, που δεν βαριούνται να αλλάξουν μεθόδους και υλικό, που δε στοχεύουν μόνο στην επιτυχία στις εξετάσεις (το ένα δεν αποκλείει, άλλωστε, το άλλο).



Του ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΕΡΓ. ΜΠΕΛΛΕ Συγγραφέα-Πανεπιστημιακού chbelles@gmail.com

Βιώνουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που η πολιτική του, αλά ελληνικά, δεν αποτελεί εθνική στρατηγική αλλά ταξική, κομματική, που διαφοροποιείται από κόμμα σε κόμμα, από κυβέρνηση σε κυβέρνηση, ακόμα -και όχι λίγες φορές- από υπουργό σε υπουργό!

Αφορά την παθογένεια του πολιτικού συστήματος, όπου όλοι έχουμε ταυτίσει την πολιτική με το κράτος, την εκάστοτε κυβέρνηση, το κόμμα.

Αποκλεισμένοι αριστοτεχνικά από τη συμμετοχή μας στο πολιτικό σύστημα και δεμένοι πισθάγκωνα με ποικιλώνυμες αλυσίδες (νόμους, θεσμούς, συστημικά θέσφατα, φόβους, διλήμματα, τερτίπια κ.λπ.) παρακολουθούμε σχεδόν άπραγοι «έργα και ημέρες» του πολιτικού προσωπικού και, κατά νόμον και έθος, καλούμεθα ανά τέσσερα έτη, «εκλογικώ δικαίω», να γίνουμε συνένοχοι και συνυπεύθυνοι σε μια «παράσταση» που παίζεται για μας, χωρίς εμάς, με ό,τι τούτο σημαίνει.

Καλός είναι -σύμφωνα με τον χαλκέντερο καθηγητή Χρίστο Τσολάκη- ο δάσκαλος εκείνος που διδάσκει στον μαθητή: πώς να «μαθαίνει» ουσιαστικά κι όχι να παπαγαλίζει, να σερβίρει μασημένη τροφή (η Ιστορία, για παράδειγμα, βασικός πυλώνας της παιδείας, αποτελεί το πλέον απεχθές, λόγω παπαγαλίας, μάθημα)· πώς να «δημιουργεί» (η δημιουργικότητα αποτελεί βασικό θεμέλιο λίθο δόμησης ενός σχολείου)· πώς να «χαίρεται τη δημιουργία» του (ο νεοέλληνας δεν χαίρεται, δεν απολαμβάνει τη δημιουργία του αλλά την αργία του)· πώς, τέλος, να «συνδημιουργεί». Και, όλα αυτά σεβόμενος τους «προγόνους». Και όταν λέμε προγόνους, εννοούμε τη φύση, την παράδοση, την ιστορία, τον πολιτισμό, τα μνημεία, τις πηγές, τους μύθους, τα παραμύθια. Αυτά που εν συντομία αποκαλούμε ανθρώπινες ρίζες.

Αν κάποιος γνωρίζει καλά μαθηματικά, φυσική, χημεία, δεν σημαίνει απαραίτητα πως είναι και καλός καθηγητής. Και τούτο είναι πολύ κακό, γιατί έχει να κάνει με παιδιά, με άγουρες, ακατέργαστες, ασπαίρουσες ψυχές. Και εδώ η ευθύνη βαρύνει και πάλι, κυρίως, την πολιτεία, το αρμόδιο υπουργείο και έχει να κάνει με την ποιότητα, την ουσία, τον προσανατολισμό, τη σκοπιμότητα της επιμόρφωσης που προσφέρει στους παραπάνω καθηγητές.

Βιώνουμε το τραγελαφικό φαινόμενο να επιμορφώνουμε, χάριν παραδείγματος, τον μαθηματικό να γίνει καλύτερος στα μαθηματικά -του μαθαίνουμε, δηλαδή, πράγματα πάνω στην επιστήμη του- πράγματα, σίγουρα, έξω από τον ρόλο και τον στόχο της επιμόρφωσης. Αντί να του μαθαίνουμε, δηλαδή, να αγαπήσει το λειτούργημά του, να χαίρεται το καινούριο, να αποκτήσει συνείδηση της ευθύνης και της αποστολής του ως πολίτη, και προπαντός ως δασκάλου, ο οποίος -εκών άκων- διδάσκει, διαπαιδαγωγεί, αποτελεί πρότυπο. Να μάθει πως δεν μπορεί, δεν του επιτρέπεται, να υποτιμά νοημοσύνες, να κάνει κατάχρηση «εξουσίας» (έκφραση βαθιάς ανθρώπινης παρόρμησης) ή να διεξάγει «αντικαπνιστικό αγώνα», με το τσιγάρο στο στόμα! Να εμπεδώσει πως η διδασκαλία είναι, κυρίως, δημιουργία, επικοινωνία (δάσκαλος-μαθητής) και πως, όταν διδάσκει, βρίσκεται «επί ξυρού ακμής», αφού το μεγάλο στοίχημα είναι να κερδίσεις τα καθαρά μάτια των μαθητών και να περάσεις αλώβητος απ' την αλάνθαστη κρησάρα τους, το αισθητήριο τους. Να γνωρίζει, βαθιά μέσα του, πως το πνεύμα του παιδιού για να αποδώσει χρειάζεται τάξη, πειθαρχία, εργατικότητα (έννοιες που δεν εγγίζουν όρια συστημικού αυταρχισμού και χειραγώγησης) και πως αναγκαία και απαραίτητη θρυαλλίδα, για να πάρουν τα μυαλά του φωτιά, δεν είναι άλλη από την αμφισβήτηση, την αμφιβολία, τη διαφωνία, την περιέργεια, την υποψία, την ανησυχία, ακόμα κι αυτή την άρνηση.

Δεν θα υπάρξει, για τον επιμορφωνόμενο δάσκαλο δρόμος, δεν θα υπάρξει οδός, για επιστροφή «οίκαδε», αν δεν ποτίσει τα μύχια της ψυχής με το νάμα των παρακαταθηκών των μεγάλων σκαπανέων της εκπαίδευσης, αν δεν τα φωτίσει με το πρωτοπόρο, ριζοσπαστικό, ζείδωρο, αΐδιο φως τους. Ας απολαύσουμε το άρωμα, το χρώμα, τον πηλό, που ο πρωτομάστορας και τελευταίος των Μοϊκανών, μεγάλος δάσκαλος, Χρίστος Τσολάκης, πλάθει τον «ιδανικό δάσκαλό» του: «Τρεις οι κύριες ιδιότητες του Δασκάλου. Να ξέρει το γνωστικό αντικείμενο, να διαθέτει παιδεία (κουλτούρα, καλλιέργεια), να αγαπά τα παιδιά. Αν αγαπά τα παιδιά και έχει παιδεία, ακόμα και κανένα παιδαγωγικό βιβλίο να μην έχει διαβάσει, θα κάνει "δουλειά"». Και, επισημαίνοντας τον καθοριστικό ρόλο της αγάπης, δεν παραλείπει να μας υπενθυμίσει, εύστοχα, πως και ο Παμμέγιστος Δάσκαλος, ο Χριστός, στην αγάπη στήριζε, κυρίως, τη διδασκαλία του. «Είναι αμαρτία να λειτουργείς χωρίς αγάπη στον έρωτα, τη δουλειά, τη ζωή την ίδια» υποστηρίζει ο εξίσου μεγάλος, χαλκέντερος δάσκαλος, ο Μανώλης Κριαράς.

ΥΓ.: Αλλο παιδεία, άλλο εκπαίδευση. Η παιδεία είναι ο καρπός της εκπαίδευσης, είναι η πνευματική και ηθική αγωγή. Η παιδεία δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των εγγραμμάτων. Αναρίθμητοι οι χωρίς παιδεία «εγγράμματοι».

Προτιμήστε τον μαυροπίνακα!

Προτιμήστε τον μαυροπίνακα!

Στον αέρα βρίσκεται η θρυλούμενη συμβολή των νέων τεχνολογιών στη μάθηση

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  27/11/2011, 15:09 ΤΟ ΒΗΜΑ

 

Ο δρ Μάνφρεντ Σπίτσερ
Στα σχολεία ο μαθησιακός πυρετός κορυφώνεται, καθώς το πρώτο τρίμηνο έχει φθάσει σχεδόν στο τέλος του. Οι επιδόσεις άρχισαν ήδη να δοκιμάζονται και να μοιράζονται οι πρώτοι βαθμοί. Και αν τα μαθητικά χρόνια φαντάζουν ξέγνοιαστα για τους μεγαλύτερους, για τα παιδιά ίσως και να μην είναι τόσο ρόδινα. Σε μια υπερσύγχρονη κοινωνία όπου καθημερινά οι μαθητές βομβαρδίζονται από τεχνολογικούς πειρασμούς και από συνεχείς προσθήκες στο ήδη βεβαρημένο πρόγραμμά τους, πώς μπορούν άραγε να βελτιώσουν τους βαθμούς τους και παράλληλα να «γυμνάσουν» τον εγκέφαλό τους ώστε να αφομοιώνει όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις; Ο αυστριακός «γκουρού» της ψυχιατρικής και επικεφαλής της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Ουλμ δρ Μάνφρεντ Σπίτσερ βρέθηκε στην Ελλάδα με αφορμή τη διάλεξή του στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Αναπτύσσοντας τις δεξιότητες στο διάβασμα» που διοργάνωσε το Ιδρυμα Ευγενίδου και μας ταξίδεψε στα άδυτα του εγκεφάλου. Εκεί όπου πραγματοποιούνται οι διεργασίες τις οποίες ονομάζουμε μάθηση. {AR}
«Είμαι επιστήμονας αλλά και γονιός» αναφέρει ο ίδιος στο «Βήμα». «Οταν πριν από δέκα χρόνια τα παιδιά μου επέστρεφαν από το σχολείο, σκεφτόμουν ότι, ενώ από νευροεπιστημονικής απόψεως γνωρίζουμε τόσα πολλά γύρω από τη μάθηση, τίποτε από όλα αυτά δεν έχει εισαχθεί ακόμη στα σχολεία. Ετσι ξεκίνησα να ασχολούμαι με τη μελέτη των εγκεφαλικών διεργασιών κατά τη διάρκεια της μάθησης. Το 2004 ίδρυσα το κέντρο Transfer Center for Neurosciences and Learning, βασικός στόχος του οποίου είναι η “μετάφραση” των αποτελεσμάτων ερευνών από τον τομέα της νευροεπιστήμης, για την ένταξή τους σε νηπιαγωγεία, σε σχολεία ή ακόμη και σε πανεπιστήμια. Σίγουρα κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο αλλά είναι σημαντικό».

Ανάγνωση και δημιουργία
Σύμφωνα με τον ειδικό, πίσω από τη διαδικασία της μάθησης κρύβεται η ικανότητα του εγκεφάλου να μεταβάλλεται συνεχώς ανάλογα με τις εμπειρίες που αποκτά και επεξεργάζεται. «Είναι δηλαδή σαν ένα είδος περιφερειακού (hardware) το οποίο αλλάζει συνεχώς, λειτουργικά και δομικά, ανάλογα με το λογισμικό (software) που καλείται να “τρέξει” – σκεφτόμαστε, αντιλαμβανόμαστε, κάνουμε ένα σωρό πράγματα με τον εγκέφαλό μας και όλα αυτά αλλάζουν ανάλογα με τα όσα συναντούμε στην πορεία. Αυτό ονομάζεται νευροπλαστικότητα, ή αλλιώς μάθηση» μας εξηγεί ο δρ Σπίτσερ.
Η διαδικασία της ανάγνωσης, κατά τον δρα Σπίντσερ, είναι πολύ δημιουργική, καθώς το μόνο που έχουμε μπροστά μας είναι «βουβά» γράμματα και χαρακτήρες σε ένα χαρτί, τα οποία καλούμαστε να «ζωντανέψουμε». «Ο εγκέφαλός μας είναι φτιαγμένος ώστε να μπορεί να μεταφράζει τις γραφικές παραστάσεις που προσλαμβάνει σε φωνητικά ερεθίσματα και στη συνέχεια σε σημασιολογικές έννοιες. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με τη μετάφραση των ακουστικών ερεθισμάτων (όταν ακούμε μια ιστορία) αλλά σε πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα. Για παράδειγμα, η διαφορά μεταξύ των φθόγγων “μπα” και “πα” αγγίζει μόλις τα 40 χιλιοστά του δευτερολέπτου (mSec). Παρ’ όλα αυτά, αν ο εγκέφαλος δεν μπορεί να διακρίνει τη διαφορά μεταξύ των δύο, τότε κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολία κατά την ανάγνωση και κατά συνέπεια σε μαθησιακά προβλήματα» μας λέει ο ειδικός.

Διάγνωση της δυσλεξίας πριν από το σχολείο!
«Γνωρίζουμε ότι περίπου το 85% των μικρών παιδιών αντιμετωπίζουν σε έναν βαθμό το συγκεκριμένο ακουστικό πρόβλημα. Κάτι τέτοιο μπορεί να οφείλεται στις δέσμες νευρικών ινών περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με την επεξεργασία του ήχου, οι οποίες παίζουν “πινγκ-πονγκ” μεταξύ τους ανταλλάσσοντας πληροφορίες. Εκεί λοιπόν η ταχύτητα της αγωγιμότητας παίζει καθοριστικό ρόλο. Αν οι ίνες αυτές δεν είναι καλά σχηματισμένες, τότε ο εγκέφαλος δεν θα είναι σε θέση να ξεχωρίζει δύο κοντινούς φθόγγους. Από νευροεπιστημονικής απόψεως, η δυσλεξία είναι δυνατό να διαγνωσθεί σε πολύ μικρές ηλικίες, προτού δηλαδή το παιδί μάθει να διαβάζει και να γράφει» υποστηρίζει ο δρ Σπίτσερ. «Η θεραπεία πραγματοποιείται με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών και ουσιαστικά “τεντώνουμε” τον ήχο των δυσδιάκριτων φθόγγων, με αποτέλεσμα η χρονική απόκλιση μεταξύ του “πα” και του “μπα” να διπλασιάζεται. Ετσι τα παιδιά μπορούν να διακρίνουν και να κατανοήσουν τη διαφορά και στη συνέχεια εφαρμόζουν τα όσα έχουν μάθει για την αποκωδικοποίηση πραγματικών ήχων».
Η διαδικασία της μάθησης όμως δεν σχετίζεται μόνο με την ανάγνωση αλλά και με τον προφορικό λόγο. «Για τον άνθρωπο η εξιστόρηση γεγονότων ή εμπειριών είναι ό,τι και οι προσομοιωτές πτήσης για την αεροπορία. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση “Science”, ο άνθρωπος αφιερώνει κατά μέσο όρο τέσσερις ώρες σε συζητήσεις με πυρήνα την εξιστόρηση γεγονότων και εμπειριών, όμως μόλις τέσσερα λεπτά στην αναπαραγωγική πράξη. Βλέπουμε λοιπόν ότι παρά το γεγονός πως το σεξ αποτελεί σημαντικό μέρος της ζωής μας, δεν ξεπερνά χρονικά την εξιστόρηση εμπειριών. Οπότε οι ιστορίες αυτές είναι μεγίστης σημασίας για την εξέλιξή μας – τόσο τη δική μας όσο και του εγκεφάλου μας» αναφέρει ο αυστριακός επιστήμονας. «Σύμφωνα με νέα ευρήματα που παρουσιάστηκαν πριν από λίγες ημέρες στο ετήσιο συνέδριο “Neuroscience 2011” στην Ουάσινγκτον, η ακρόαση και η ανάγνωση μιας ιστορίας ενεργοποιούν τελικά το ίδιο δίκτυο εγκεφαλικών περιοχών».

Μιλάτε στα παιδιά!
Το πρόβλημα της δυσλεξίας, σύμφωνα με τον επιστήμονα, μπορεί να έχει γονιδιακό αλλά και περιβαλλοντικό υπόβαθρο. Γονιδιακό γιατί, όπως εξηγεί, κάποια γονίδια ενισχύουν τις πιθανότητες λανθασμένης «καλωδίωσης» του εγκεφάλου και περιβαλλοντικό, σε περίπτωση απουσίας του προφορικού λόγου στην οικογένεια. «Αν δεν υπάρχουν αρκετά ερεθίσματα, δηλαδή αρκετή ομιλία από το οικογενειακό μας περιβάλλον, τότε ο εγκέφαλος δεν μαθαίνει να απορροφά γνώση. Πιστεύω λοιπόν ότι οι γονείς πρέπει να ξεκινούν να μιλούν στα παιδιά τους από πολύ νωρίς. Ως ψυχίατρος, γνωρίζω ότι οι μητέρες που πάσχουν από κατάθλιψη τείνουν να μιλούν λιγότερο στα παιδιά τους, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης μαθησιακών δυσκολιών. Αν όμως εκείνες διδάσκονταν να ασχολούνται περισσότερο με τα παιδιά τους, ενδεχομένως το πρόβλημα να μην ήταν τόσο μεγάλο» μας λέει.
Εξίσου καταστροφικές για την ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων των παιδιών, προσθέτει, είναι η τηλεόραση και η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή. «Η προσωπική μου συμβουλή προς τους γονείς είναι να τα κρατήσουν μακριά από την τηλεόραση όσο περισσότερο μπορούν. Οπως επίσης και από τις νέες τεχνολογίες γενικότερα, ακόμη και στο σχολείο. Δεν υπάρχει μελέτη που να αποδεικνύει ότι η χρήση τους βοηθά τις μαθησιακές ικανόητες των παιδιών, αντίθετα υπάρχει πολλή παραπλανητική διαφήμιση γύρω από κάτι το οποίο δεν ισχύει» τονίζει.

Η κοινωνία του multitasking
Οι καλπάζοντες ρυθμοί της καθημερινότητάς μας μάς έχουν μεταμορφώσει σε «ζογκλέρ» δραστηριοτήτων. Κάτι τέτοιο, υποστηρίζει ο δρ Σπίτσερ, μειώνει τις εγκεφαλικές μας επιδόσεις. Η αμερικανική εφημερίδα «The New York Times» μάλιστα είχε δημοσιεύσει πρόσφατα άρθρο, σύμφωνα με το οποίο η αμερικανική οικονομία χάνει ετησίως περί τα 650 δισ. δολάρια ακριβώς επειδή οι εργαζόμενοι ασχολούνται με πολλά πράγματα ταυτόχρονα.
«Αρκετοί παιδαγωγοί υποστηρίζουν ότι επειδή ακριβώς ασχολούμαστε με πολλά πράγματα ταυτόχρονα στην καθημερινότητά μας, πρέπει να μάθουμε στα παιδιά να κάνουν το ίδιο – όχι δεν πρέπει!» ξεκαθαρίζει ο ειδικός. «Επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι ο εγκέφαλος δεν είναι δομημένος ώστε να παρακολουθεί δύο συζητήσεις ταυτόχρονα. Και δεν μιλάω για απλές πράξεις που μπορούν να συνδυαστούν μεταξύ τους, όπως το να κρατάει μια μητέρα στο ένα χέρι το παιδί και με το άλλο να ανακατεύει το φαγητό. Αναφέρομαι σε επικοινωνιακό ή γλωσσικό multitasking, το οποίο είναι ανέφικτο. Πειράματα έχουν δείξει ότι άτομα που χειρίζονται πολλά πράγματα ταυτόχρονα εμφανίζουν περιορισμένη ικανότητα στο να διώχνουν άχρηστες πληροφορίες, να “ζογκλάρουν” μεταξύ διαφορετικών πράξεων, να διώχνουν άχρηστες σκέψεις. Τα άτομα αυτά λοιπόν αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής».



ΣΕ ΛΑΘΟΣ ΔΡΟΜΟ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
Σύμφωνα με τον αυστριακό ψυχίατρο, δεν υπάρχουν μαγικά κόλπα που μπορούν να μας μεταμορφώσουν σε Αϊνστάιν εν μια νυκτί. Ο εγκέφαλός μας, άλλωστε, είναι σαν έναν αθλητή που χρειάζεται καθημερινή προπόνηση προτού τρέξει στον μαραθώνιο. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό παίζει το εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο, κατά τον δρα Σπίτσερ, πρέπει να αλλάξει ριζικά.
«Το τρικ για κάποιον που επιθυμεί να βελτιώσει τις ικανότητές του στην ανάγνωση είναι να διαβάζει πολύ. Οι δυσκολίες κατά την ανάγνωση που εμφανίζουν αρκετοί μαθητές ενδεχομένως να συνοδεύονται από άλλα προβλήματα, όπως η έλλειψη ενδιαφέροντος για τα μαθήματά τους. Σε αυτό, βέβαια, σημαντικό ρόλο παίζει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που ακολουθούν τα σχολεία. Στα αγόρια, π.χ., δεν αρέσουν τόσο τα φιλολογικά μαθήματα σε σχέση με τα κορίτσια. Αν όμως στραφούμε προς θέματα που προσελκύουν το ενδιαφέρον τους, π.χ. πώς να κατασκευάσετε μια μηχανή ή οι βασικές αρχές του ποδοσφαίρου, τότε η ανάγνωση δεν θα τους ήταν αγγαρεία. Αντίθετα, αν τα κορίτσια διδάσκονταν για τη φυσική του κραγιόν, τότε είμαι σίγουρος ότι το ενδιαφέρον τους θα χτυπούσε κόκκινο» υπογραμμίζει. «Ενα επιπλέον σημαντικό στοιχείο που είδαμε να βοηθά τις μαθησιακές ικανότητες των παιδιών είναι η αισιοδοξία και τα θετικά συναισθήματα. Αρα οι δάσκαλοι δεν πρέπει να διδάσκουν προκαλώντας άγχος στα παιδιά. Ακόμη, οφείλουν να ενσωματώσουν το γνωστό (πραγματικός κόσμος) στο άγνωστο (νέες γνώσεις) με θετικό τρόπο ώστε τα παιδιά να μπορούν να συνδυάσουν τα νέα δεδομένα με κάτι που ήδη γνωρίζουν και να το μάθουν».
Πολέμιος της εισαγωγής των νέων τεχνολογιών στα σχολεία, ο δρ Σπίτσερ γνωρίζει καλά ότι οι απόψεις του δεν είναι δημοφιλείς. Δεινός υποστηρικτής του μαυροπίνακα, των καλών εκπαιδευτικών και της πλούσιας βιβλιοθήκης, είναι της άποψης ότι πίσω από το σπρώξιμο των μαθητών προς αυτές δεν υπάρχει κανένα μαθησιακό όφελος παρά μόνο η αύξηση των κερδών των τεχνολογικών κολοσσών.
«Οι νέες τεχνολογίες στα σχολεία δεν πιστεύω ότι βοηθούν, ούτε καν υπό μορφή διαδραστικών προγραμμάτων» αναφέρει χαρακτηριστικά. «Εχω επισκεφθεί αρκετά σχολεία που φιλοξενούν τέτοια συστήματα και έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι στο τέλος της ημέρας τα παιδιά μαθαίνουν κάτι όχι χάρη στις νέες τεχνολογίες αλλά επειδή συνδέουν τα νέα στοιχεία με τον πραγματικό – και όχι τον εικονικό – κόσμο. Το ίδιο πιστεύω και για τις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης: οι πραγματικοί φίλοι είναι καλύτεροι από τα εικονικά avatars. Και δεν αναφέρομαι στη δυσκολία του διαχωρισμού του πραγματικού από τον εικονικό κόσμο, γιατί κάτι τέτοιο είναι διακριτό από το 8ο έτος της ηλικίας μας. Το πρόβλημα είναι ότι αν “τρέφουμε” τον εγκέφαλό μας μόνο με σκιές του πραγματικού μέσω του εικονικού κόσμου, τότε η πραγματικότητα γίνεται ρηχή. Δεν επεξεργαζόμαστε, δηλαδή, τις πληροφορίες αυτές με την ίδια βαρύτητα που θα τις επεξεργαζόμασταν σε περίπτωση που τις συναντούσαμε στην πραγματικότητα. Και το βάθος της επεξεργασίας αυτής σχετίζεται άμεσα με τη μνήμη» επισημαίνει.
Και η ικανότητα αυτοσυγκέντρωσης των μαθητών όμως δέχεται... «ηλεκτρονικό» πόλεμο. «Τα βιντεοπαιχνίδια μαθαίνουν στα παιδιά πώς να συγκεντρώνονται σε διαφορετικά σημεία της οθόνης. Αυτό πλασάρεται από τις εταιρείες ως ενίσχυση της προσοχής. Η προσοχή στο σχολείο όμως μεταφράζεται στην ικανότητα του να μπορεί κανείς να συγκεντρωθεί σε ένα πράγμα κάθε φορά. Και την ικανότητα αυτή ακριβώς “χάνουν” τα παιδιά όταν μαθαίνουν να συγκεντρώνονται στα πάντα. Πρόσφατη μελέτη μάς έδειξε ότι, αν δώσουμε σε έναν μαθητή μια παιχνιδομηχανή, τότε μέσα σε διάστημα τεσσάρων μηνών οι σχολικές  επιδόσεις του θα κάνουν “βουτιά”».

Ναι στο μολύβι, όχι στο πληκτρολόγιο

Προς επίρρωση της προηγούμενης ανάρτησης έρχονται τα αποτελέσματα μιας έρευνας που έκαναν Νορβηγοί και Γάλλοι επιστήμονες, στην οποία ζήτησαν από δύο ομάδες εθελοντών να μάθουν μια ξένη γλώσσα, η μία με τον "παραδοσιακό" τρόπο και η άλλη με τον υπολογιστή. Ύστερα από ενάμιση μήνα εκείνοι που διάβαζαν με το βιβλίο και έγραφαν με το στυλό ή το μολύβι είχαν πολύ καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με εκείνους που μάθαιναν στον υπολογιστή.  Αυτό συμβαίνει γιατί οι κινήσεις που κάνει κάποιος με το χέρι ενεργοποιούν την περιοχή του εγκεφάλου Μπροκά (το "κινητικό κέντρο του λόγου"), ενώ το άγγιγμα του πληκτρολογίου δεν το ενεργοποιεί παρά ελάχιστα. Επίσης, η νοητική προσπάθεια και ο περισσότερος χρόνος, που απαιτούνται για να γράψει κάποιος με το χέρι, τον βοηθούν να αποτυπώσει καλύτερα στο μυαλό του αυτά που σημειώνει.
Δεν υπάρχει, κατά τη γνώμη μου, καμία αμφιβολία ότι το μέτρο στη χρήση του υπολογιστή είναι αυτό που προάγει τη διδασκαλία και όχι η αντικατάσταση του δασκάλου από τη διαφάνεια και την εικόνα.

Το σχολείο του "μέλλοντος";

Ένα σχολείο χωρίς υπολογιστές στη «Μέκκα» της τεχνολογίας

15:11, 15 Νοε 2011 | tvxsteam tvxs.gr/node/76062

 

Κι όμως σε ένα σχολείο που βρίσκεται στην καρδιά της Σίλικον Βάλεϊ και στο οποίο φοιτούν τα παιδιά των εργαζομένων στην Google, την Apple, την Yahoo και άλλων τεχνολογικών κολοσσών, δεν υπάρχει ούτε ένας υπολογιστής, ούτε μια οθόνη.

 Η χρήση οποιουδήποτε τεχνολογικού γκάτζετ απαγορεύεται στις σχολικές αίθουσες, ενώ οι εκπαιδευτικοί συστήνουν στους μαθητές τους να μην τους χρησιμοποιούν ούτε στο σπίτι. 

Την ώρα που στον υπόλοιπο κόσμο ο τεχνολογικός εξοπλισμός θεωρείται απαραίτητος στην εκπαίδευση, οι νέες τεχνολογίες γίνονται μέσο διδασκαλίας και οι μαθητές ενθαρρύνονται στη χρήση τους, στην καρδιά της Μέκκας της Τεχνολογίας, το μολύβι, το χαρτί και το χάρτινο βιβλίο είναι τα μόνα εργαλεία διδασκαλίας που κρίνονται αποδεκτά. 

Περίπου 160 σχολεία στις Ηνωμένες Πολιτείες ακολουθούν την ίδια φιλοσοφία, καθώς θεωρείται ότι η χρήση υπολογιστών έχει αρνητικές συνέπειες στη φυσική δραστηριότητα, τη δημιουργική σκέψη, την επικοινωνία ανάμεσα στους μαθητές και τη συγκέντρωση των παιδιών στο μάθημα. 

«Δεν νομίζω ότι χρειάζεται κανείς την τεχνολογία για να μάθει γραμματική», δηλώνει στους "New York Times" ένας εργαζόμενος της Σίλικον Βάλεϊ, τα παιδιά του οποίου φοιτούν σε σχολείο όπου δεν υπάρχει ούτε ένας υπολογιστής και το οποίο ακολουθεί την εκπαιδευτική μέθοδο του αυστριακού φιλόσοφου και παιδαγωγού Ρούντολφ Στάινερ.

«Η ιδέα ότι μια εφαρμογή του iPad μπορεί να διδάξει καλύτερα τα παιδιά μου πώς να διαβάζουν ή να μάθουν ευκολότερα αριθμητική είναι απλώς γελοία» προσθέτει. Πρόκειται μάλιστα για έναν πατέρα που εργάζεται στην Google και δεν πηγαίνει πουθενά χωρίς το iPad ή το smart phone. Η κόρη του, όμως, που πηγαίνει στην πέμπτη τάξη του Δημοτικού, «δεν ξέρει πώς να χρησιμοποιήσει το Google». Ο γιος του πηγαίνει στο Γυμνάσιο κι έχει μόλις αρχίσει να μαθαίνει. 

Από την πλευρά τους, οι υπεύθυνοι του σχολείου στη Σίλικον Βάλεϊ επικαλούνται στοιχεία δέκα ετών, σύμφωνα με τα οποία το 94% των αποφοίτων συνέχισαν τις σπουδές τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Αναδημοσίευση από  tvxs.gr/node/76062