Ψεύτικες ειδήσεις: Ενας σοβαρός κίνδυνος για την ποιότητα της Δημοκρατίας

ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑ 24.01.2017          

                 

«Που το έμαθες αυτό;» «Το διάβασα στο internet». Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει αυτή την φράση καθώς το διαδίκτυο αποτελεί πλέον για όλους μας, ειδικά για τις νεώτερες γενιές την βασική πηγή ενημέρωσης. Με την «παραδοσιακή δημοσιογραφία» να υποχωρεί με ραγδαίο ρυθμό και τα social media να αποτελούν τον πιο γρήγορο και διαδεδομένο τρόπο για να ενημερωθεί κάποιος, οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν είναι πολλοί και σε κάθε περίπτωση πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν.
Η μεγάλη συνέπεια που την συναντούμε ήδη μπροστά μας, είναι πως αυτός ο παραδοσιακός τρόπος «συλλογής της είδησης» και εκφοράς δημόσιου λόγου, που περιλαμβάνει την ενυπόγραφη άποψη – άρα και τις ανάλογες ευθύνες – μαζί  με τον έλεγχο της πηγής και της αξιοπιστίας της, συμπιέζεται από ένα πλήθος ανώνυμων δημοσιευμάτων που μπορεί μέσα σε ελάχιστα λεπτά να αναπαραχθούν με τέτοιο ρυθμό που ακόμα και να διαψευστούν εκ των υστέρων, η «ζημιά» έχει γίνει και η «είδηση» έχει ταξιδέψει σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορεί να πάρει τον δρόμο του γυρισμού.

Στον «μαγικό» κόσμο των social media, ο κάθε πολίτης γίνεται ουσιαστικά ένας εν δυνάμει «δημοσιογράφος», καθώς αποτελεί τον πομπό μεταφοράς πληροφορίας . Επηρεάζει την κοινή γνώμη, γίνεται δέκτης και πολλαπλασιαστής ειδήσεων με καταιγιστικό ρυθμό.
Πόσες φορές έχουμε δει μία ψευδή πληροφορία, η οποία κάπου στα… μέσα της διαδρομής διαψεύδεται, αλλά την επόμενη μέρα συνεχίζει να αναπαράγεται καθώς ο δέκτης δεν πληροφορήθηκε ποτέ την διάψευση μέσα στο χάος της υπερπληροφόρησης.
Με δεδομένο μάλιστα πως η αμφισβήτηση όλων των παραδοσιακών δομών άρα και των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης αυξάνεται από ένα παγκόσμιο κύμα που αυτοχαρακτηρίζεται της «μη πολιτικής ορθότητας», κάποιοι επιτήδειοι μπορεί να βρουν πολύ εύκολα «ευήκοα ώτα» για να διασπείρουν είτε τις θεωρείς συνωμοσίας τους, είτε ψευδείς ειδήσεις και προπαγανδιστικό υλικό. Ο κίνδυνος δεν είναι καθόλου αμελητέος αν σκεφτεί κάποιος πως η πληροφορία είναι Δημοκρατία, και πως το δικαίωμα στην ορθή και αξιόπιστη είδηση είναι αναφαίρετο δικαίωμα του κάθε πολίτη.
«Καμπανάκι» στο εξωτερικό
Στο εξωτερικό η συζήτηση έχει ήδη ανοίξει. Τόσο το facebook όσο και η Google έχουν εξαγγείλει πως αναζητούν τρόπους καταπολέμησης των ψευδών ειδήσεων, καθώς σε ένα κόσμο που ολοένα και περισσότερο ενημερώνεται μέσω διαδικτύου, αν συνεχιστεί το φαινόμενο θα είναι δυσδιάκριτη η διαφορά μεταξύ μίας αληθινής ή ψεύτικης είδησης. Ο  πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα είχε δηλώσει λίγους μήνες πριν την λήξη της θητείας του πως η απαξίωση των ειδησεογραφικών οργανισμών και η διάδοση της παραπληροφόρησης είναι μείζον θέμα τονίζοντας πως «αν δεν μπορούμε να διαχωρίσουμε τα σοβαρά επιχειρήματα από την προπαγάνδα, τότε βρισκόμαστε ενώπιον ενός πολύ σημαντικού προβλήματος».
Την ίδια ώρα στην Γερμανία μελετούν τους τρόπους με τους οποίους θα καταπολεμηθεί η «μάστιγα» των ψευδών ειδήσεων. Στο πλαίσιο αυτό οι αρχές του Βερολίνου σκέφτονται όπως είχε δηλώσει ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών, Τόμας ντε Μεζιέρ να καταπολεμήσουν τις λεγόμενες «ψεύτικες ειδήσεις» που διακινούνται μέσω των social media δημιουργώντας ένα «κέντρο άμυνας ενάντια στην παραπληροφόρηση».
Αργά αντανακλαστικά στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα δεν έχουμε ασχοληθεί όσο θα έπρεπε με το συγκεκριμένο θέμα και είναι σχεδόν σίγουρο πως με την ένταση την οποία αποκτά θα το βρούμε μπροστά μας πολύ σύντομα. Μόλις την περασμένη εβδομάδα είδαμε έναν Έλληνα πολιτικό, τον Ευάγγελο Βενιζέλο, να ασχολείται με το θέμα καθώς έκανε παρέμβαση στην εκδήλωση που διοργάνωσε ο Κύκλος Ιδεών «Διαδίκτυο και Δημοκρατία. Fake news & Post truth πολιτική» σε μία πρώτη κίνηση κάποιου θεσμικού παράγοντα να ασχοληθεί με το θέμα και να εκφέρει άποψη.
Εκτός της πολιτικής σφαίρας που έχει δείξει κάποιο ενδιαφέρον για το θέμα, στην Ελλάδα έχει δημιουργηθεί η πρώτη πλατφόρμα που ασχολείται με το συγκεκριμένο θέμα. Είναι η ομάδα «ellinika hoaxes». Μιλήσαμε με τον δημοσιογράφο Δημήτρη Αλικάκο, εκ των βασικών συνεργατών της προσπάθειας, ο οποίος μας ανέλυσε την σημασία του εγχειρήματος και τους κινδύνους από αυτή την νέα παγκόσμια «μάστιγα».
«Καλός πολίτης είναι ο ενημερωμένος πολίτης»
«Η προσπάθειά μας έχει μεγάλη απήχηση, και αυτό φαίνεται τόσο από την επισκεψιμότητα στην ιστοσελίδα μας, όσο και από διάδοση της δουλειάς μας από διάφορα ΜΜΕ. Ωστόσο, το φαινόμενο των ψευδών ειδήσεων δεν είναι εύκολο να εξαλειφθεί. Άλλωστε δεν είναι ελληνικό, είναι παγκόσμιο. Με την εμφάνιση του διαδικτύου η είδηση ξέφυγε από την διαχείριση του επαγγελματία δημοσιογράφου και πέρασε (και) στον απλό χρήστη. Αυτή είναι μια νέα πραγματικότητα –όχι απαραίτητα κακή- που όμως έκανε ανεξέλεγκτη την διακίνηση της ανεύθυνης ενημέρωσης που δεν υπακούει σε καμία δεοντολογία και κανόνα» αναφέρει ο κ. Αλικάκος. Στην ερώτηση αν αυτό το φαινόμενο μπορεί κατά την γνώμη του να επηρεάσει την ίδια την Δημοκρατίας, κάνει λόγο για την ποιότητα του πολιτεύματος και την αξία αλλά και το δικαίωμα ενός πολίτη να είναι σωστά ενημερωμένος.
«Ξεκινώντας από την βασική θέση ότι καλός πολίτης είναι ο σωστά ενημερωμένος πολίτης, θα λέγαμε ότι ο πολίτης που για παράδειγμα πιστεύει τις ειδήσεις περί αεροψεκασμών που «στόχο έχουν το μυαλό μας», είναι υποψήφιο θύμα οποιασδήποτε ψεύτικης είδησης και απάτης. Στην συνέχεια ο ίδιος γίνεται πομπός που τις αναπαράγει. Πολλές από τις αποφάσεις που παίρνει κάθε άνθρωπος στη ζωή του βασίζονται σε ένα πλήθος πληροφοριών που δέχεται ως αληθείς. Αν αυτές είναι ψευδείς είναι προφανές ότι οι επιλογές και αποφάσεις του θα είναι λάθος. Και αυτό, ναι, επηρεάζει την ποιότητα της δημοκρατίας. Ένας πολίτης που πιστεύει άκριτα τα πάντα, και μια πολιτεία που δεν εφαρμόζει το νόμο, τουλάχιστον στις ειδήσεις-απάτες που έχουν να κάνουν με την υγεία των πολιτών, στραβά αρμενίζουν».
Μέτρα προστασίας
Το γεγονός πως στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάποιος προβληματισμός και δεν έχει ανοίξει ευρύτερα μία τέτοια συζήτηση, ίσως να είναι μία παράλειψη σοβαρή και να αποδεικνύει πως στην χώρα μας αργούμε να αντιληφθούμε πράγματα που στο μέλλον θα επηρεάζουν την ζωή μας.  Υπάρχει ωστόσο η δυνατότητα η πολιτεία να προστατεύσει τους πολίτες από το συγκεκριμένο φαινόμενο; Ο κ. Αλικάκος απαντά:
«Είναι δύσκολο θέμα. Οι απαγορεύσεις πολλές φορές φέρνουν τα αντίθετα αποτελέσματα, και επιπλέον κανένας πολιτικός δεν είναι σε θέση να ορίσει τι είναι αληθές και τι ψευδές, γι’ αυτό άλλωστε και η «διάψευση» είναι μέρος του παιχνιδιού. Το ζητούμενο είναι να εφαρμόζεται το ισχύον νομικό πλαίσιο –αν κριθεί ότι δεν είναι επαρκές να το ενισχύσουμε- και να υπάρξουν πρωτοβουλίες από την πλευρά των μεγάλων ΜΜΕ προς την κατεύθυνση της προστασίας του χρήστη του διαδικτύου. Το βλέπουμε στην Βρετανία με το BBC όπου πρόσφατα ανακοίνωσε την δημιουργία ειδικής ομάδα που θα έχει την ευθύνη της διασταύρωσης δεδομένων και την αποκάλυψη των σκοπίμως ψευδών και παραπλανητικών ειδήσεων που κάνουν τον γύρο του κόσμου. Αυτό δεν μπορείς παρά να το επιδοκιμάσεις».
Θέματα υγείας
Tην ίδια ώρα στο διαδίκτυο εμφανίζονται πολύ συχνά μαζί με τα «αθώα ψέματα» δημοσιεύσεις που δεν είναι καθόλου αθώες και έχουν να κάνουν με την υγεία πολιτών, εμβολιασμούς και «ιατρικές» συνταγές.
«Ένα σοβαρό κράτος δεν μπορεί να αφήνει απροστάτευτο τον πολίτη απέναντι σε αντιεπιστημονικές εικασίες. Πέρυσι είχαμε την πρώτη καταδίκη «δημοσιογράφου», ιδιοκτήτη σάιτ με θέματα για γονείς, για τη δημοσίευση άρθρου με τίτλο «ΣΟΚ: Δείτε πώς οι εταιρείες εξαπλώνουν τον καρκίνο μέσω εμβολίων», καθώς κρίθηκε ότι συνιστά διασπορά ψευδών ειδήσεων. Αυτό ήταν μια καλή αρχή, στην οποία θεωρώ ότι βοηθήσαμε και εμείς με την κατάρριψη αυτής της είδησης με στοιχεία και αποδείξεις. Υπάρχει λοιπόν  νομικό πλαίσιο. Σημαντικό επίσης είναι να λειτουργήσουν τα αντανακλαστικά των υπεύθυνων πολιτών που χρέος έχουν να καταγγέλλουν τέτοιες απάτες, και βέβαια να δραστηριοποιηθούν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του κράτους» τονίζει ο κ. Αλικάκος.
«Προσοχή στους πηχιαίους τίτλους»
Πόσες φορές δεν έχουμε δει και δεν έχουμε διαβάσει κάποιο θέμα στο διαδίκτυο με εντυπωσιακό τίτλο που τελικά αποδεικνύεται παραπλανητικός. Πατώντας να το διαβάσουμε διαπιστώνουμε πως το θέμα δεν έχει καμία σχέση με όσα ανέφερε στον τίτλο. Αυτό είναι όμως το αισιόδοξο σενάριο. Ακόμα χειρότερο είναι η «είδηση» να είναι ψεύτικη, δηλαδή να μην ανταποκρίνεται καθόλου στην πραγματικότητα και να μην το αντιληφθούμε αναπαράγοντας της. Υπάρχει άραγε κάποιος «οδηγός» να το αποφύγουμε; Ο κ. Αλικάκος εξηγεί τον τρόπο που εργάζονται στα ellinika hoaxes και εντοπίζουν τις ψευδείς ειδήσεις.
«Η ερευνητική ομάδα μας λειτουργεί ανάποδα από τον μέσο αναγνώστη. Έχοντας εντοπίσει τις πηγές των ψεύτικων ειδήσεων, τις θεωρούμε καταρχήν ψευδείς. Τίτλοι όπως «αποκλειστικό», «δείτε το πριν το κατεβάσουν», «συγκλονιστική αποκάλυψη» είναι μερικά από τα “καμπανάκια” που μας ειδοποιούν ότι «εδώ υπάρχει πρόβλημα».Στη συνέχεια ψάχνουμε όλα εκείνα τα στοιχεία από σοβαρές πηγές με επιστημονική τεκμηρίωση, -ανάλογα το θέμα- που καταρρίπτουν κάποιον ψευδή ισχυρισμό ή είδηση. Ανάλογη διαδικασία ακολουθούμε με μια φωτογραφία (ή βίντεο) επεξεργασμένη σε τέτοιο βαθμό που συνιστά από μόνη της ψευδή είδηση. Η διαδικασία είναι επίπονη. Άλλες φορές παίρνει μερικά λεπτά, και άλλες αρκετές ώρες ή μέρες. Καλώς ή κακώς, εμείς δεν έχουμε δικαίωμα στο λάθος».
Καταλήγοντας, ο κ. Αλικάκος τονίζει πως «η πληροφορία είναι πολύτιμο αγαθό. Είναι κάτι σαν την τροφή μας. Αν είναι σάπια, θα μας στείλει στο νοσοκομείο ή ακόμα και στο θάνατο. Θα τη δίναμε ποτέ στο παιδί μας; Δεν έχουμε λοιπόν το δικαίωμα να αφήνουμε ανεξέλεγκτο το ψέμα και την παραπλάνηση».
Αυτό ίσως να είναι και ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα του – όχι και τόσο μακρινού-  μέλλοντος. Να μπορούμε να ξεχωρίσουμε την αλήθεια από το ψέμα.
http://www.kathimerini.gr/893132/article/epikairothta/ellada/yeytikes-eidhseis-enas-sovaros-kindynos-gia-thn-poiothta-ths-dhmokratias

Η τρίτη ηλικία, οι «εξωγήινοι» και τα tablets

Ανθρωποι της τρίτης ηλικίας βουτούν -με φόρα ή πιο διστακτικά- στον «εξωγήινο» ψηφιακό κόσμο μέσα από μαθήματα που παρέχει δωρεάν η ΜΚΟ «50και ΕΛΛΑΣ» με στρατηγικό συνεργάτη την COSMOTE. Είδαμε από κοντά πώς τον εξερευνούν, τι φοβούνται, γιατί κάνουν λάθη και πώς, τελικά, το διασκεδάζουν

Μαρίσσα Δημοπούλου 10 Απριλιου 2017, 15:06           

Πώς προσεγγίζουν οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας ένα tablet; Είναι κάτι εξωγήινο για αυτούς. Δεν μεγάλωσαν με υπολογιστές, δεν μεγάλωσαν καν με κινητά τηλέφωνα. Δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία ή την ανάγκη να περιηγηθούν στο Διαδίκτυο, πόσο μάλλον να μάθουν να χειρίζονται μία οθόνη αφής. Κι όμως οι εξωγήινοι είναι οι ίδιοι. Ετσι αισθάνονται! «Αισθάνομαι σαν να έρχομαι από άλλον πλανήτη!», μάς λέει η Ιωάννα.

Την ημέρα που ειδοποιήθηκε -η κόρη της- μέσω email ότι πρέπει να ανανεώσει τα ασφάλιστρα του αυτοκινήτου της αποφάσισε ότι δεν θέλει να εξαρτάται πλέον από τρίτους για τις δικές της υποχρεώσεις. Βρέθηκε μαζί με άλλα 15 άτομα, πιο νέους αλλά και μεγαλύτερους από αυτήν, σε χώρο του δήμου Πειραιά, για να παρακολουθήσει τα σεμινάρια που παραχωρεί σε ανθρώπους άνω των 50 ετών ο φορέας 50και Ελλάς.

Υπερδραστήρια μαθήτρια της τάξης, κρατά σημειώσεις, εξερευνά το tablet και βοηθά τη διπλανή της

«Αρχίζουμε από τα βασικά», μάς λέει ένας από τους δασκάλους. Ποια είναι τα εξωτερικά κουμπιά της συσκευής, πώς κλειδώνει η οθόνη, πώς ξεκλειδώνει, ποιο είναι το μαγικό κουμπί που σε στέλνει απευθείας πίσω στην επιφάνεια εργασίας («το σπιτάκι»), ποιες είναι οι εφαρμογές που εμφανίζονται στην οθόνη εργασίας και πώς μπορείς να παίξεις μαζί τους, να τις μετακινήσεις, πώς λειτουργεί το ρολόι, το ημερολόγιο και τι είναι -και πού βρίσκεται- ο κάδος απορριμμάτων. Καθένας εξερευνά το tablet που του παραχωρείται για τα μαθήματα μέσα στην αίθουσα από την COSMOTE.

Ο «θεός» των μαθητών που τους δείχνει τον δρόμο προς τον ψηφιακό κόσμο

Μάθημα δεύτερο, αυτό που παρακολουθήσαμε κι εμείς μαζί τους: φωτογραφία και βίντεο. Είναι μία από τις αγαπημένες εφαρμογές για τους νέους χρήστες της τεχνολογίας. Φυσικά και το λατρεύουν. Πολλές από τις γυναίκες βιάζονται να μάθουν πώς εξαφανίζονται οι ρυτίδες από τα πρόσωπά τους. «Ρετουσάρισμα», απαντά ο δάσκαλος. Αλλοι βιάζονται να μάθουν πόσοι τρόποι υπάρχουν για να κοινοποιήσεις μία φωτογραφία, αναρωτιούνται -εύλογα- γιατί πρέπει να υπάρχουν τόσες μορφές επικοινωνίας –Viber, Skype, Messenger- και ποιος ακριβώς βλέπει τη φωτογραφία τους όταν τη στέλνουν σε έναν φίλο τους. «Μην προτρέχετε, αυτό είναι άλλο μάθημα!», τους λέει ο δάσκαλος.

Φυσικά και θέλουν να μάθουν να τραβάνε βίντεο. «Το κουμπί της εγγραφής, θα το θυμάστε, είναι αυτό που είχαν και οι κασέτες εγγραφής, πριν από 50 χρόνια», τους εξηγεί. «Τα έχουμε ξεχάσει αυτά!», λέει ένας από τους μαθητές.

Μαζί πειραματίζονται με τις σέλφι

Τα μαθαίνουν από την αρχή. Πριν μάθουν να περιηγούνται στο Διαδίκτυο, να αναζητούν βίντεο ή ταινίες στο YouTube, να γράφουν κείμενο, να δίνουν την εντολή «copy paste», εξοικειώνονται με τη φιλοσοφία της συσκευής. Ανακαλύπτουν πώς μπορούν να κάνουν μία φωτογραφία σε sepia εκδοχή – κάποιος από την τάξη θυμάται ότι κάποτε αυτή η εκδοχή χρησιμοποιούνταν για λόγους οικονομίας χρημάτων. Μαθαίνουν πώς την αποθηκεύουν. Και πώς τη διαγράφουν. Συχνά μπερδεύονται. Πώς να μην μπερδευτούν; Τα άλμπουμ έχουν χειροπιαστά εξώφυλλα, με διαφορετικές σελίδες, με θήκες για φωτογραφίες, με χώρο να γράψεις τη λεζάντα σου από δίπλα και την ημερομηνία. Δεν είναι εικόνες που αλλάζουν μ’ ένα σκρολάρισμα!

Μία από τις συμμετέχουσες στο πρόγραμμα κυρίες γίνεται… «ψηφιακή»

Και, ασφαλώς, ανησυχούν. «Μία από τις πιο συνηθισμένες απορίες που έχουν είναι αν είναι επικίνδυνο να στέλνουν φωτογραφίες, πόσες πιθανότητες υπάρχουν να πέσουν θύμα κλοπής στο Διαδίκτυο, αν μπορεί κάποιος να κλέψει τους κωδικούς τους», μάς εξηγεί η Μυρτώ Μαρία Ράγγα, ψυχολόγος-γηραγωγός και υπεύθυνη προγραμμάτων και δημοσίων σχέσεων της ΜΚΟ. Λογικό. Ο κόσμος του Διαδικτύου είναι σκοτεινός ακόμη και για εμάς που αισθανόμαστε ότι είναι σπίτι μας.

«Προσπαθούμε να τους δείξουμε ότι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν στο Διαδίκτυο είναι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν και στην καθημερινότητά τους. Θα έδινες τα στοιχεία του τραπεζικού λογαριασμού σου σε έναν άσχετο στον δρόμο που παριστάνει τον τραπεζικό υπάλληλο; Το ίδιο ισχύει και για ένα e-mail», τονίζει η κυρία Ράγγα.

Εξερευνούν τις εφαρμογές της κάμερας, αποθηκεύουν και διαγράφουν φωτογραφίες

Παρεμπιπτόντως, ήδη από το δεύτερο μάθημα καθένας από τους μαθητές έχει αποκτήσει τον δικό του λογαριασμό gmail. Πολλοί από τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας αποφασίζουν να μυηθούν στον κόσμο των νέων τεχνολογιών για να διευκολύνουν τη ζωή τους, και συγκεκριμένα για τις τραπεζικές συναλλαγές, τις πληρωμές λογαριασμών, τις ρυθμίσεις στη φορολογία. Αλλά οι περισσότεροι θέλουν απλώς να αποκτήσουν πρόσβαση στον παράδεισο των επικοινωνιών, που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες.

Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να γνωρίσουν αυτό που συμβαίνει γύρω τους. «Οταν δεν καταλαβαίνουν τι συμβαίνει στις οθόνες όπου είναι κολλημένα τα παιδιά τους, τα εγγόνια τους, οι συγγενείς τους, αισθάνονται εκτός. Δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με τις νεότερες γενιές, δεν καταλαβαίνουν τι παιχνίδια παίζουν, για ποιο πράγμα μιλάνε», λέει η κυρία Ράγγα. Βασικά αυτός είναι ο στόχος της δράσης: «Η καταπολέμηση του ψηφιακού αναλφαβητισμού στην τρίτη ηλικία και η κοινωνική τους ένταξη».

Απόλυτα συγκεντρωμένος, μέσα στον ψηφιακό κόσμο, ένας από τους συμμετέχοντες στο σεμινάριο

Είναι κι αυτός ένας τρόπος να καταρριφθούν ορισμένα -πολύ ελληνικά- στερεότυπα που εμφανίζουν τους συνταξιούχους ως μη παραγωγικά άτομα. «Αυτό το βλέπουμε παντού. Από τον τρόπο που αντιμετωπίζουν έναν ηλικιωμένο πίσω από ένα τιμόνι, μέχρι τη συνήθεια να λαμβάνει η οικογένεια αποφάσεις για ένα ηλικιωμένο πρόσωπο», τονίζει η ίδια. «Οταν τον αντιμετωπίζεις ως έναν άνθρωπο που δεν μπορεί να προσφέρει κάτι ή να πάρει αποφάσεις, τότε αναπόφευκτα σε κάποια φάση θα αντιμετωπίζει και ο ίδιος κατ’ αυτόν τον τρόπο τον εαυτό του», προσθέτει.

Το εγχειρίδιο που έχει γράψει η ψυχολόγος και υπεύθυνη προγραμμάτων της ΜΚΟ, Μυρτώ Μαρία Ράγγα, προσφέρεται δωρεάν στους συμμετέχοντες

Τα προγράμματα εκμάθησης των νέων τεχνολογιών σε ανθρώπους της τρίτης ηλικίας άρχισαν για πρώτη φορά το 2010, μέσα από τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα για την εκμάθηση υπολογιστών σε άτομα άνω των 50 ετών. Κάθε χρόνο πολλαπλασιάζονται οι ενδιαφερόμενοι που θέλουν να γνωρίσουν τον ψηφιακό κόσμο. Είναι εύκολο; «Δεν είναι δύσκολο! Αν το παίρνουμε σιγά σιγά -και ειδικά αν είναι μεγάλες οι οθόνες!- είναι απλά πράγματα», συμφωνούν τρεις από τους μαθητές την ώρα που τελειώνει το μάθημα.

Αλλωστε και ο τρόπος διδασκαλίας είναι προσαρμοσμένος στις ανάγκες της καθημερινότητάς τους, το ίδιο και το εγχειρίδιο που τους παραχωρείται δωρεάν. «Αρκεί να έχουν διάθεση να μάθουν. Αν είναι πρόθυμοι, τελικά αλλάζει ο τρόπος που αντιμετωπίζουν αυτόν τον κόσμο», τονίζει η κυρία Ράγγα.

Η Ιωάννα, μία από τις μαθήτριες που άρχισαν με μία αποστροφή προς τις νέες τεχνολογίες, αλλά τελικά συνηθίζουν τον ψηφιακό κόσμο

Ετσι και η Ιωάννα. Ενας άνθρωπος που παραδέχεται ότι απωθείται από τις νέες τεχνολογίες, δεν έχει Ιντερνετ στο σπίτι, έχει κινητό αλλά δεν ξέρει πώς να στέλνει μήνυμα, ενημερώνεται τακτικά από την τηλεόραση μέσω των δελτίων ειδήσεων. Λέει, προς το παρόν, ότι δεν θα ήθελε να ενημερώνεται από το Διαδίκτυο. Και αντίθετα με άλλους -πολλούς- μαθητές του προγράμματος, δεν την ενδιαφέρει να ενταχθεί στην κοινότητα του Facebook ή του Instagram. Αλλά, ήδη από το δεύτερο μάθημα, κάτι μέσα της της λέει ότι αν μπεις σε αυτόν τον κόσμο, τελικά θα τον εξερευνήσεις, θα τον συνηθίσεις, θα τον απολαύσεις και μάλλον δεν θα ξεκολλήσεις. Πώς θα της φαινόταν αυτό; «Αν συμβεί αυτό θα είμαι άξια της μοίρας μου!».

Κακά μαντάτα / Από κάθε ρομπότ… έξι άνεργοι

Αν πιστέψει κανείς την έρευνα δυο οικονομολόγων, είναι ζήτημα χρόνου να γίνει η πρώτη διαδήλωση κατά των ρομπότ. Γιατί οι Ντάρεν Ατσέμογλου του ΜΙΤ και Πασκουάλ Ρεστρεπό του Πανεπιστημίου της Βοστόνης μελέτησαν τις επιπτώσεις της αυτοματοποίησης στην αγορά εργασίας των ΗΠΑ από το 1990 έως το 2007. Και τι διαπίστωσαν; Οτι για κάθε ρομπότ που προστίθεται στο εργατικό δυναμικό χάνονται από 3 έως 6 θέσεις εργασίας, ενώ οι μισθοί μειώνονται από 0,25%-0,5%. Προσθέστε τώρα και ένα άλλο στοιχείο: σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Ρομποτικής, ο αριθμός των 1,75 εκατομμυρίων ρομπότ, που απασχολούνται σήμερα στη βιομηχανία, αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2025.

Και ποια ρομπότ θεωρούνται εργαζόμενοι; Σύμφωνα με τον κλασικό ορισμό, εκείνες οι μηχανές που μπορεί να ελεγχθούν, να επαναπρογραμματιστούν και να εκτελέσουν πολλαπλές λειτουργίες – κάτι που σημαίνει ότι το ασανσέρ δεν είναι ρομπότ, γιατί το μόνο που κάνει είναι να μας πηγαίνει από τον έναν όροφο στον άλλο. Με βάση αυτόν τον ορισμό, γράφει το Quartz, το 39% των εργαζομένων της αυτοκινητοβιομηχανίας είναι ρομπότ, ενώ ακολουθεί η βιομηχανία των ηλεκτρονικών με 13,1%. Και τώρα ας ετοιμάσουμε τα πανό και τα συνθήματα.

Ξυλοδαρμός: μια παραδοσιακή αξία της ρωσικής οικογένειας;

«Οι γυναίκες δεν αισθάνονται προσβεβλημένες όταν δουν έναν άνδρα να χτυπάει τη σύζυγό του», έλεγε πρόσφατα η Ρωσίδα βουλευτής Γελένα Μιζουλίνα

 «Άλλωστε είναι λιγότερο δυσάρεστο να χτυπάει ένας άνδρας τη γυναίκα του, παρά μία γυναίκα να ταπεινώνει έναν άνδρα».

H 62χρονη βουλευτής δεν έχει διευκρινίσει ποτέ δημόσια εάν οι απόψεις της διαμορφώθηκαν από προσωπική πείρα. Μιλώντας σε εκπομπή της κρατικής ρωσικής τηλεόρασης, εκθείασε την –κατά τη γνώμη της– υψηλή ευφυία του συζύγου της. Για χάρη του έμαθε να ράβει, είπε. Κι εκείνος της φέρνει συχνά δώρα και λουλούδια, ενώ στα τελευταία της γενέθλια της έκανε δώρο ένα γούνινο παλτό. Η οικογενειακή ευτυχία, την οποία συμπληρώνουν δύο ενήλικα παιδιά, διαρκεί ήδη τέσσερις δεκαετίες.

Η Μιζουλίνα είναι σήμερα επικεφαλής της Επιτροπής της Ρωσικής Δούμας για την Οικογένεια, τις Γυναίκες και τα Παιδιά. Και είναι εκείνη που βρίσκεται πίσω από τη μερική αποποινικοποίηση της οικιακής βίας στη χώρα της, που ψηφίστηκε τον περασμένο μήνα.

Πίσω από τους τέσσερις τοίχους

Δεν είναι εύκολο να βρει κανείς επίσημα στατιστικά στοιχεία γύρω από την οικιακή βία στη Ρωσία, λέει μιλώντας στο inside story η Αναστάσια Σεβελέβα, συνεργάτιδα του παραρτήματος του ιδρύματος Heinrich Böll στη Μόσχα (Οι δραστηριότητες του ιδρύματος περιστρέφονται γύρω από τους τομείς Δημοκρατία, Φύλο, Οικολογία και Διεθνής Διάλογος)

 «Δεν είναι εύκολο να τα βρεις, γιατί δεν γίνεται καμία μεγάλη προσπάθεια να συγκεντρωθούν. Η Αστυνομία καταγράφει τα περιστατικά, τουλάχιστον όσα από αυτά φτάνουν ως το αστυνομικό τμήμα. Γιατί υπάρχει η αντίληψη ότι πρόκειται για ιδιωτική υπόθεση. Γενικώς, όμως, η κυβέρνησή μας αποφεύγει να δίνει στη δημοσιότητα τέτοιου είδους στατιστικά στοιχεία».

Ακόμη κι έτσι, δεν είναι δύσκολο να σχηματίσει κανείς μια εικόνα για το μέγεθος του προβλήματος. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εσωτερικών από το 2014, το 25% από τα εγκλήματα που είχαν καταγραφεί διαπράχθηκαν ενδοοικογενειακά. Το ίδιο ίσχυε και για το 40% των περιστατικών βίας. Και δεν υπάρχει απολύτως καμία ένδειξη ότι η κατάσταση έχει στο μεταξύ βελτιωθεί.

Στις 7 Φεβρουαρίου ο πρόεδρος Πούτιν υπέγραψε την αλλαγή του άρθρου του ποινικού κώδικα που αφορά τη βία εντός της οικογένειας. Αυτό που ισχύει πλέον είναι ότι η άσκηση φυσικής βίας μέσα στην οικογένεια δεν θεωρείται, ούτε διώκεται ως ποινικό αδίκημα, εάν δεν συμβαίνει πάνω από μία φορά τον χρόνο και δεν προκαλεί σοβαρό τραυματισμό. Για παράδειγμα, ο ξυλοδαρμός που δεν έχει αποτέλεσμα κάποιο σπασμένο οστό ή που δεν καθιστά απαραίτητη την εισαγωγή σε νοσοκομείο, δεν συνιστά ποινικό αδίκημα. Και εάν δεν συνιστά ποινικό αδίκημα, τότε μπορεί να τιμωρηθεί μόνο με ώρες υποχρεωτικής κοινωνικής εργασίας ή με χρηματικό πρόστιμο, που δεν θα ξεπερνά τα 30.000 ρούβλια (σχεδόν 500 ευρώ).

Υπέρ αυτής της μερικής αποποινικοποίησης της οικιακής βίας ψήφισαν 380 Ρώσοι βουλευτές και κατά μόλις τρεις, ενώ από την ψηφοφορία απείχαν οι βουλευτές του κομμουνιστικού κόμματος. Όταν ρωτάω την Αναστάσια Σεβελέβα γιατί απείχαν αντί να καταψηφίσουν, μου εξηγεί ότι «είχαν καταθέσει κάποιες αλλαγές που δεν έγιναν δεκτές. Ήθελαν να γίνεται εξαίρεση για τις περιπτώσεις που το θύμα του ξυλοδαρμού είναι έγκυος ή έχει κάποια αναπηρία. Η πρότασή τους δεν έγινε δεκτή, οπότε αποφάσισαν να απέχουν».

Πώς να υποβαθμίσετε ένα σοβαρό πρόβλημα

Κάνοντας μια μάλλον διασταλτική ανάγνωση του άρθρου, πολλά ρωσικά μέσα ενημέρωσης αναφέρονται στον «Νόμο για τα Χαστούκια». Με την ερμηνεία τους θα συμφωνούσε οπωσδήποτε και η Γελένα Μιζουλίνα, που μιλώντας για το επίμαχο άρθρο είχε πει ότι εάν τα τραύματα που προκύπτουν από τον ξυλοδαρμό δεν απαιτούν ιατρική αναφορά και δεν προκαλούν βλάβες στην υγεία, τότε μιλάμε για οικογενειακούς μικροκαυγάδες με ασήμαντες συνέπειες. Με άλλα λόγια, οτιδήποτε δεν απαιτεί νοσηλεία, θεωρείται χαστούκι.

 Οι εκπρόσωποι των διεθνών ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία δεν παίρνουν τους οικογενειακούς καυγάδες εξίσου ελαφρά. Σε δηλώσεις που έκανε την περίοδο που οι αλλαγές ήταν ακόμη υπό συζήτηση, η Γιούλια Γκουρμπανόβα της Human Rights Watch επέμενε ότι η αποποινικοποίηση θα αποτελούσε ένα σοβαρό πισωγύρισμα, καθώς τα θύματα της οικιακής βίας στη Ρωσία αντιμετωπίζουν ήδη τεράστιες δυσκολίες προκειμένου να βρουν βοήθεια και δικαίωση. Ακόμα πιο σκληρή ήταν η ανακοίνωση που δημοσίευσε για λογαριασμό της Διεθνούς Αμνηστίας η υπεύθυνη της οργάνωσης για τις καμπάνιες ενημέρωσης στη Ρωσία. Κατά την Άννα Κίρεϊ,  η μερική αποποινικοποίηση είναι μία «αηδιαστική προσπάθεια να υποβαθμιστεί το πρόβλημα της οικιακής βίας». Η ίδια επισήμανε ότι έτσι κι αλλιώς, στις περισσότερες περιπτώσεις τα θύματα διαπιστώνουν ότι δεν μπορούν να βασιστούν στον νόμο για να προστατευθούν και ότι οι θύτες πολύ σπάνια τιμωρούνται για τις πράξεις τους.

Ο νόμος για την οικιακή βία στην πράξη

Καταλαβαίνω ότι εάν ένας άνδρας κακοποιήσει τη γυναίκα ή το παιδί του, απαιτείται ιατρική γνωμάτευση που θα πιστοποιεί ότι ο ξυλοδαρμός προκάλεσε σοβαρό τραυματισμό στο θύμα, προκειμένου να ασκηθεί ποινική δίωξη. Ενώ δεν θα έχει την ίδια βαρύτητα η ενδεχόμενη παρέμβαση της Αστυνομίας –μία γυναίκα που καλεί την Αστυνομία για να απομακρύνει έναν βίαιο σύζυγο, δεν θα μπορεί να ζητήσει τη δίωξή του, εάν δεν της έχει ήδη προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό.

«Είναι έτσι;», ρωτάω την Σεβελέβα. «Ας ξεκινήσουμε από την ιατρική γνωμάτευση», απαντάει, «γιατί αυτό είναι το εύκολο κομμάτι της υπόθεσης». Εάν υπάρχει τραυματισμός και το θύμα πάει στο νοσοκομείο, είναι βέβαιο ότι θα λάβει την ιατρική γνωμάτευση. Αλλά τα δύσκολα αρχίζουν μετά, όπως μου εξηγεί. «Γιατί θα πρέπει το θύμα μόνο του να αποδείξει ότι ο τραυματισμός είναι αποτέλεσμα του ξυλοδαρμού: Θα πρέπει η γυναίκα να κάνει την καταγγελία στην Αστυνομία, να πάει μόνη της στους γείτονες, να πάρει καταθέσεις και να υπερασπιστεί μόνη της τον εαυτό της στο δικαστήριο. Εκτός εάν έχει τα χρήματα να προσλάβει δικηγόρο, κάτι που μπορώ να σας πω ότι δεν είναι καθόλου εύκολο για πολύ μεγάλο αριθμό γυναικών».

Και εάν είναι δύσκολο για μια γυναίκα να αποδείξει ότι είναι θύμα σοβαρής κακοποίησης, είναι ακόμη δυσκολότερο όταν το θύμα είναι ανήλικο.

 «Σε ό,τι αφορά την ερώτησή σας για την Αστυνομία, ναι βεβαίως η Αστυνομία έχει υποχρέωση να παρέμβει, αν δεχτεί κλήση. Αλλά σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας, μόλις το 12% των περιστατικών οικιακής βίας καταγγέλλονται», παρατηρεί η Σεβελέβα.

Γιατί είναι τόσο χαμηλό το ποσοστό των καταγγελιών τη στιγμή που τα στατιστικά δείχνουν ότι το πρόβλημα έχει τεράστιες διαστάσεις; Η Σεβελέβα εξηγεί ότι «η κοινωνική πίεση είναι τέτοια που αποτρέπει τα θύματα από τη δημοσιοποίηση του προβλήματος. Για τη ρωσική κοινωνία, πρόκειται για αυστηρά οικογενειακές υποθέσεις που καλό είναι να μην βγαίνουν από τους τέσσερις τοίχους».

Το άρθρο που προκάλεσε την οργή των συντηρητικών

Η Σεβελέβα έχει δίκιο: Μετά από αγώνες πολλών ετών των οργανώσεων για τα ατομικά δικαιώματα στη Ρωσία, ψηφίστηκε μόλις πέρσι το καλοκαίρι το άρθρο που ποινικοποιούσε την οικιακή βία και υποχρέωνε το κράτος να παρέχει στα θύματα νομική υποστήριξη. «Και σε λιγότερο από έναν χρόνο, πάλι αλλάζει», προσθέτει απογοητευμένη. «Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν στη διάρκεια των λίγων μηνών κατά τους οποίους ίσχυε το άρθρο, δείχνουν αύξηση των καταγγελιών. Άρα περισσότερες γυναίκες και ανήλικοι έβρισκαν ότι είχε νόημα να απευθυνθούν στην Αστυνομία. Έβρισκαν ότι η δημοσιοποίηση της κακοποίησης θα έφερνε αποτέλεσμα».

Ο νόμος του Ιουλίου είχε από την πρώτη στιγμή προκαλέσει την οργή μεγάλης μερίδας βουλευτών, μεταξύ των οποίων και η Γελένα Μιζουλίνα, η οποία είχε τότε επιχειρήσει –ανεπιτυχώς– να αποτρέψει την τροποποίηση του άρθρου. Η άποψή της ήταν ότι η ποινικοποίηση έβλαπτε σοβαρά τις «παραδοσιακές οικογενειακές αξίες». Κατά τη γνώμη της, ο νόμος της χώρας θα έπρεπε να υποστηρίζει αυτές τις αξίες, που «στηρίζονται στην εξουσία που έχουν οι γονείς πάνω στα παιδιά τους».

Λίγους μήνες αργότερα η βουλευτής, που έχει ως διακηρυγμένη προτεραιότητα την προστασία της ρωσικής οικογένειας, πέτυχε τον σκοπό της, ακυρώνοντας τη μικρή πρόοδο που φαινόταν ότι είχε αρχίσει να σημειώνεται. Κατά τη γνώμη της, η φυλάκιση ενός γονέα «για ένα χαστούκι» έβλαπτε την οικογενειακή ατμόσφαιρα. «Ήταν μια κατάσταση πολύ εχθρική προς την οικογένεια», είπε. Η Μιζουλίνα είναι γνωστή για τις υπερσυντηρητικές απόψεις της, τόσο στο θέμα των σχέσεων, όσο και στα θέματα πολιτικής φύλου.

Η Σεβελέβα μου θυμίζει ότι η βουλευτής με τον αυστηρό κότσο και τις μόνιμες πέρλες στο λαιμό βρίσκεται επίσης πίσω από τον διαβόητο νόμο περί «προπαγάνδας της ομοφυλοφιλίας». Ο συγκεκριμένος νόμος, που ψηφίστηκε το 2013 και στοχεύει στην «προστασία των παιδιών από πληροφορίες βλαβερές για την υγεία και την ανάπτυξή τους», στην πραγματικότητα καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνη οποιαδήποτε δημόσια αναφορά ή συζήτηση στα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ προσώπων στη Ρωσία.

Στη Ρωσία, πάντως, οι γυναίκες και τα παιδιά που κακοποιούνται από πρόσωπα του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος δεν μπορούν να υπολογίζουν σε σημαντική βοήθεια. «Υπάρχουν κάποιες οργανώσεις που παρέχουν νομική και ψυχολογική υποστήριξη, καμιά φορά και λίγη οικονομική βοήθεια», λέει η Σεβελέβα, η οποία όμως τονίζει ότι αυτό δεν είναι αρκετό, καθώς δεν υπάρχουν άσυλα στα οποία να μπορούν να καταφύγουν, εγκαταλείποντας το σπίτι τους. Στη Μόσχα των δώδεκα εκατομμυρίων κατοίκων, για παράδειγμα, υπάρχουν δύo χώροι φιλοξενίας για κακοποιημένες γυναίκες, με συνολικές δυνατότητες φιλοξενίας 100-150 ανθρώπων.

Στο μεταξύ, η Γελένα Μιζουλίνα τα έχει βάλει με τις Ρωσίδες φεμινίστριες που κατά τη γνώμη της ήθελαν με εκείνον τον «εξωφρενικό νόμο» του περασμένου Ιουλίου να διαλύσουν τη ρωσική οικογένεια. Εξίσου καχύποπτη είναι και με τις διεθνείς ΜΚΟ που, όπως δήλωσε πρόσφατα στο κρατικό κανάλι RT, ανακινούν το θέμα της οικιακής βίας γιατί ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να αποσπάσουν χρήματα τόσο από το κράτος, όσο και από πηγές του εξωτερικού.

Η βία σαν απάντηση στην «ανήθικη» Δύση

Στην πραγματικότητα όμως, οι ΜΚΟ έχουν τα τελευταία χρόνια ακόμη πιο περιορισμένη δυνατότητα να προσφέρουν βοήθεια στις γυναίκες: Σύμφωνα με έναν νόμο που ψηφίστηκε το 2012, οι ΜΚΟ που λαμβάνουν οικονομική βοήθεια από πηγές εκτός Ρωσίας είναι υποχρεωμένες να καταγραφούν ως «ξένοι πράκτορες», προκειμένου να συνεχίσουν να λειτουργούν. Από τη στιγμή που θα καταγραφούν ως ξένοι πράκτορες, αυτό πρέπει να αναγράφεται σε όλα τα online και offline υλικά που διακινούν.

 Προφανώς δεν είναι εύκολο να κερδίσει κανείς την εμπιστοσύνη των ανθρώπων που θέλει να βοηθήσει εάν δηλώνει ότι είναι ξένος πράκτορας. Ούτε είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι θα υπάρξουν γυναίκες που δεν θα θελήσουν να ζητήσουν βοήθεια από μία οργάνωση που έχει την ταμπέλα του πράκτορα. «Έτσι είναι», λέει η Σεβελέβα, «αλλά πολλές οργανώσεις συμμορφώθηκαν με τον νόμο προκειμένου να συνεχίσουν να λειτουργούν και βασίζονται στην καλή φήμη που είχαν ήδη λόγω του έργου τους. Δουλεύουν δηλαδή με ανθρώπους των οποίων την εμπιστοσύνη έχουν κερδίσει εδώ και χρόνια».

Στο πλευρό της Μιζουλίνα και της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ρώσων βουλευτών στέκεται και η ηγεσία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ήδη τον περασμένο Ιούλιο, η γνώμη της Εκκλησίας ήταν ότι εξέλιπε τόσο η ηθική όσο και η νομική βάση για την ποινικοποίηση της βίας εντός της οικογένειας. «Φυσικά δεν θα βγει κανείς από την Εκκλησία να πει ότι είναι καλό να κακοποιεί κανείς τα παιδιά του», λέει η Σεβελέβα.

Αυτό που λέει η Εκκλησία είναι ότι οι γονείς έχουν δικαίωμα και υποχρέωση να επιβάλλουν την πειθαρχία, όσο κάνουν «μέτρια και λογική χρήση σωματικής τιμωρίας». Η Σεβελέβα λέει ότι, αν διαβάσει κανείς συνεντεύξεις Ρώσων κληρικών, θα διαπιστώσει ότι μιλούν πολύ συχνά περί πνευματικότητας του ρωσικού λαού. «Επιμένουν ότι οι Ρώσοι είμαστε χριστιανοί Ορθόδοξοι και ότι πρέπει να προστατεύσουμε τα παιδιά μας και τον θεσμό της οικογένειας από τις φιλελεύθερες ιδέες και την αθεΐα, που είναι βλαβερές επιρροές».

Ωστόσο, όσο πατριαρχική και αν είναι η ρωσική κοινωνία –όπως επανειλημμένα μου λέει η Αναστασία Σεβελέβα– πώς εξηγείται αυτή η τόσο υπερσυντηρητική στροφή σε βάρος των δικαιωμάτων των γυναικών και των παιδιών; «Θα έλεγα ότι η μερική αποποινικοποίηση της οικιακής βίας είναι μία μόνο από τις εκφράσεις μιας γενικότερης στροφής της ρωσικής κυβέρνησης, αλλά και της ρωσικής κοινωνίας, προς τον συντηρητισμό. Κατά τη γνώμη μου, αυτή η στροφή έχει να κάνει με τη διάθεση να δηλώσουμε την διαφορά και την αντίθεσή μας προς τη Δύση. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ρωσία παρουσιάζεται ως ο προστάτης της ηθικής, των παραδοσιακών οικογενειακών αξιών και της πνευματικότητας, απέναντι σε μια Δύση που είναι ανήθικη, αμαρτωλή, φιλελεύθερη και υλιστική», λέει. «Υπό μία έννοια, ζούμε μια νέα εκδοχή της σοβιετικής εποχής. Τότε ήταν ο κομμουνισμός απέναντι στον καπιταλισμό, ενώ τώρα είναι η ηθική Ρωσία απέναντι στην ανήθικη και υλιστική Δύση».

Η ερμηνεία της Σεβελέβα δεν είναι αυθαίρετη. Άλλωστε ο βουλευτής της κυβερνητικής πλειοψηφίας Αντρέι Ισάγεφ, επιχειρηματολογώντας υπέρ της αποποινικοποίησης, είχε πει ότι «θέλουμε να δείξουμε ότι οι Ρώσοι βουλευτές δεν θα επιτρέψουμε κάποιες από τις υπερβολές που παρατηρούμε στη Δυτική Ευρώπη», όπου, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, τα παιδιά καταδίδουν τους γονείς τους προκειμένου να περάσει το δικό τους, με αποτέλεσμα οι γονείς να χάνουν την κηδεμονία τους.

Δευτέρα 13 Μαρτίου 2017

Κείμενο: Κατερίνα Οικονομάκου

https://insidestory.gr/article/rosiki-oikogeneia?token=518O4K49V9&utm_source=insideStory&utm_campaign=d7bd95ee77-unsubscribed20170318&utm_medium=email&utm_term=0_52e9cf69f7-d7bd95ee77-129177025&ct=t(unsubscribed_Newsletter_18_3_2017)

Βρέθηκε ο χώρος συγκέντρωσης του ελληνικού στόλου πριν τη ναυμαχία της Σαλαμίνας

Υποβρύχια αναγνωριστική έρευνα στις ανατολικές ακτές της Σαλαμίνας, συγκεκριμένα στην περιοχή Αμπελακίου-Κυνόσουρας, η πρώτη συστηματική υποβρύχια έρευνα που εγκαινιάζεται από ελληνικούς φορείς (με 20μελή επιστημονική ομάδα), σε βεβαρυμένο θαλάσσιο περιβάλλον, αλλά σε χώρο μείζονος ιστορικής σημασίας, διενεργήθηκε τον Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2016.

Όπως πληροφορεί το υπουργείο Πολιτισμού, κύριο πεδίο της έρευνας του 2016 (που γίνεται στο πλαίσιο τριετούς προγράμματος) αποτέλεσε το εσώτερο (δυτικό) τμήμα του Όρμου του Αμπελακίου.

«Πρόκειται για τον εμπορικό και πιθανότατα πολεμικό λιμένα της Κλασικής και Ελληνιστικής πόλης-δήμου της Σαλαμίνος, τον σημαντικότερο και πλησιέστερο του Αθηναϊκού κράτους, μετά από τους τρεις λιμένες του Πειραιώς (Κάνθαρο, Ζέα, Μουνιχία)» ενημερώνει το ΥΠΠΟΑ, συμπληρώνοντας ότι:

«Πρόκειται, ακόμη, για τον χώρο συγκέντρωσης τμήματος του ενωμένου Ελληνικού στόλου την παραμονή της μεγάλης ναυμαχίας του 480 π.Χ., ο οποίος γειτνιάζει με τα σημαντικότερα μνημεία της Νίκης: το πολυάνδρειον (τύμβο) των Σαλαμινομάχων και το Τρόπαιον, επί της Κυνόσουρας. Αναφορές στον αρχαίο λιμένα της Σαλαμίνος απαντούν στα έργα του γεωγράφου Σκύλακος (του 4ου αι. π.Χ.), του γεωγράφου Στράβωνος (του 1ου αι. π.Χ.-1ου αι. μ.Χ.) και του περιηγητή Παυσανία (του 2ου αι. μ.Χ.)».

Επίσης, επιβεβαιώθηκε από την έρευνα ότι διατηρούνται καταβυθισμένες αρχαιότητες και στις τρεις πλευρές του Όρμου του Αμπελακίου (βόρεια, δυτική και νότια), «οι οποίες σταδιακά βυθίζονται και αναδύονται, ανάλογα με τη μεταβολή της στάθμης της θάλασσας, η πτώση της οποίας, ιδιαίτερα τον μήνα Φεβρουάριο, φθάνει το μισό μέτρο. Στα αρχαία κατάλοιπα που αναγνωρίσθηκαν στον αιγιαλό και σε ρηχά ύδατα περιλαμβάνονται: λιμενικές δομές, οχυρωματικές κατασκευές και διάφορες κτιριακές εγκαταστάσεις.

» Μετά από αεροφωτογράφηση, φωτογραμμετρική επεξεργασία και τοπογραφική και αρχιτεκτονική τεκμηρίωση όλων των ορατών στοιχείων, προέκυψε ο πρώτος ενάλιος αρχαιολογικός χάρτης της περιοχής, που θα αποτελέσει τη βάση για τη συνέχιση της έρευνας κατά τα επόμενα έτη» προστίθεται στην ανακοίνωση.

Παράλληλα, τονίζεται ότι εξελίχθηκε και η γεωφυσική και γεωαρχαιολογική έρευνα, από την ομάδα του Πανεπιστημίου Πατρών, που επέφερε υψηλής ποιότητας ψηφιακά δεδομένα τα οποία «αναμένεται να συμβάλουν σημαντικά στην ανασύνθεση της παράκτιας παλαιογεωγραφίας της περιοχής».

Η έρευνα είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας μεταξύ της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων (ΕΕΑ) του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, υπό τη διεύθυνση της προϊσταμένης της Εφορείας, δρ. Αγγελικής Σίμωσι και του Ινστιτούτου Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών (ΙΕΝΑΕ), υπό τη διεύθυνση του καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και προέδρου του Ινστιτούτου, Γιάννου Λώλου, με τη συμμετοχή του Εργαστηρίου Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Πατρών, υπό τον καθηγητή Γιώργο Παπαθεοδώρου και με κύρια οικονομική υποστήριξη από το Βρετανικό Ίδρυμα Honor Frost.

http://news.in.gr/culture/article/?aid=1500134380

tovima.gr - DNA εναντίον Φαλμεράυερ

Τι συνέβη τον 6^ο μ.Χ. αιώνα στην Πελοπόννησο; Ηταν άραγε τόσο σφοδρές οι επιδρομές των Αβάρων και των Σλάβων ώστε να εξαλείψουν παντελώς τους γηγενείς πληθυσμούς: Αντικαταστάθηκαν όντως αυτοί από σλαβικά φύλλα, όπως υποστήριξε ο γερμανός ιστορικός Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμεράυερ (Jacob Philipp Fallmerayer) το 1830;

Η άποψη του Φαλμεράυερ πυροδότησε μια διαμάχη μεταξύ των συναδέλφων του που διαρκεί μέχρι τις μέρες μας, καθώς διαφορετικές σχολές ιστορικών δίνουν διαφορετικές ερμηνείες  στις ίδιες μεσαιωνικές πηγές. Φαίνεται όμως ότι η διαμάχη αυτή έφτασε στο τέλος της χάρη σε μια μεγάλη ομάδα ελλήνων και ξένων ερευνητών με επικεφαλής τον καθηγητή γενετικής του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Σιατλ των ΗΠΑ Γιώργο Σταματογιαννόπουλο. Οι ερευνητές μελέτησαν γενετικά δεδομένα ατόμων από κάθε γωνιά της Πελοποννήσου προκειμένου να αποφανθούν για την καταγωγή τους. Το γενικό συμπέρασμα αυτής της μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε μόλις στην διαδικτυακή έκδοση της επιστημονικής επιθεώρησης European Journal of Human Genetics, έρχεται να καταρρίψει την άποψη του γερμανού ιστορικού.

 Ειδικότερα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ναι μεν υπήρξε σλαβική μετανάστευση στην Πελοπόννησο, αλλά οι αριθμοί των σλάβων μεταναστών ήταν πολύ μικροί  σε σχέση με τους πληθυσμούς των γηγενών. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι το ποσοστό σλαβικής καταγωγής μεταξύ των διαφορετικών πληθυσμών της Πελοποννήσου κυμαίνεται από 0,2% έως 14,4%. Επιπροσθέτως, οι Μανιάτες και οι Τσάκωνες, που κατά τον Φαλμεράυερ ήταν σλαβικής καταγωγής, έχουν μηδαμινά ποσοστά σλαβικής επιμειξίας! Σύμφωνα με τον καθηγητή της Επιστήμης των Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Purdue  στην Ιντιάνα των ΗΠΑ, κ. Πέτρο Δρινέα «οι Πελοποννήσιοι  αποτελούν σαφώς διακριτό πληθυσμό από τους Σλάβους. Αντίθετα, η γενετική ανάλυση έδειξε ότι εμφανίζουν ιδιαίτερα μεγάλη ομοιότητα με τους Σικελούς και τους Ιταλούς».

Πόσο βέβαιοι μπορούμε όμως να είμαστε για ιστορικά γεγονότα , όταν αυτά μελετώνται με τη βοήθεια της γενετικής; «Χρησιμοποιήσαμε προηγμένες μεθόδους ανάλυσης δεδομένων για να εξετάσουμε την θεωρία της αντικατάστασης των Πελοποννησίων από τους Σλάβους» λέει η κ. Περιστέρα Πάσχου του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Πράγματι, η μελέτη ήταν ιδιαίτερα διεξοδική: τα δεδομένα αφορούσαν 2,5 εκατομμύρια γενετικούς δείκτες οι οποίοι μελετήθηκαν σε κάθε ένα από τα 241 άτομα που έλαβαν μέρος στην μελέτη και τα οποία επιλέχθηκαν έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η καταγωγή τους από συγκεκριμένες περιοχές της Πελοποννήσου.

Όλα δείχνουν πάντως ότι η μελέτη θα συνεχιστεί καθώς το άρθρο της διεθνούς ερευνητικής ομάδας κλείνει με τη φράση: «Μελέτες αρχαίου DNA θα μπορούσαν να ελέγξουν αν υπάρχει σχέση μεταξύ των Μανιατών και των αρχαίων Λακώνων ή μεταξύ των Τσακώνων και των αρχαίων Ιώνων».

Έρευνα: Επιρρεπείς στα fake news όσοι αισθάνονται κοινωνικά αποκλεισμένοι

Οι άνθρωποι που αισθάνονται κοινωνικά απομονωμένοι είναι πιθανότερο να αναπτύξουν ευπιστία σε συνωμοσιολογίες, οδηγούμενοι τους σε πεποιθήσεις αντισυμβατικές, όπως καταδεικνύει μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Experimental Social Psychology.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι βιώνουν τον κοινωνικό εξοβελισμό, αναζητούν νόημα σε αμφίβολης εγκυρότητας ερμηνείες του περιβάλλοντος κόσμου, θεώρηση που δύναται να ερμηνεύσει την πλημμυρίδα ψευδών ειδήσεων που έχει κατακλύσει το διαδίκτυο.

Το φαινόμενο βέβαια δεν είναι καινούριο, ούτε αυθύπαρκτο μόνο στο διαδίκτυο, αλλά μοιάζει να λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις τα τελευταία έτη, ιδίως μετά την εκμετάλλευση του από “ειδησεογραφικά” sites φίλα προσκείμενα στον Τραμπ.

Σύμφωνα με την ομάδα του Πανεπιστημίου του Princeton, o συνωμοτικός τρόπος σκέψης μπορεί να πυροδοτήσει ένα φαύλο κύκλο ανατροφοδότησης, συδαυλίζοντας περαιτέρω την απομάκρυνση των φίλων και της οικογένειας, με συνέπεια την όξυνση ενός ήδη υπάρχοντος προβλήματος κοινωνικού αποκλεισμού.

Η μελέτη χωρίστηκε σε δύο μέρη και επιστρατεύτηκαν διαδικτυακά 119 εθελοντές.

Αρχικά, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με τα συναισθήματα και τους στόχους τους, να γράψουν μια ιστορία που περιλαμβάνει έναν προσωπικό φίλο, και να αξιολογήσουν τα συναισθήματά τους για 14 διαφορετικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου και του κοινωνικού αποκλεισμού.

Έπειτα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επικυρώσουν ή να απορρίψουν τρεις δημοφιλείς θεωρίες συνωμοσίας:

οι φαρμακευτικές εταιρίες κρύβουν θεραπείες με σκοπό το οικονομικό όφελος .

οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν υποσυνείδητα μηνύματα για να επηρεάσουν τον πληθυσμό

και ότι υπάρχει παραφυσική δραστηριότητα στο Τρίγωνο των Βερμούδων.

Στη συνέχεια, μια ομάδα 120 φοιτητών κλήθηκαν να περιγράψουν τον εαυτό τους σε 1-2 παραγράφους, δίχως να τους γνωστοποιηθεί εκ των προτέρων ότι το κείμενο τους θα αξιολογηθεί για την καταλληλότητα τους σε μια εργασία. Έπειτα, τους ανακοινώθηκε ότι κάποιοι από αυτούς προστέθηκαν στους επίλεκτους, ενώ άλλοι στους μη. Στην πραγματικότητα, τα γραπτά τους δεν αξιολογήθηκαν καθόλου – οι ερευνητές απλά ήθελαν να τους δημιουργήσουν συναισθήματα αποδοχής ή αποκλεισμού.

Τέλος, οι ίδιοι φοιτητές κλήθηκαν να αξιολογήσουν την αξιοπιστία 3 ιστοριών – αυτή τη φορά σχετικών με δεισιδαιμονίες. Και πάλι, όσοι αισθάνονταν αποκλεισμένοι ήταν πιο πιθανό να πιστέψουν σε δεισιδαιμονικές ερμηνείες των ιστοριών.

Με την ανάλυση των απαντήσεων των 239 συμμετεχόντων, οι ερευνητές κατέληξαν ότι η αναζήτηση νοήματος, που συνοδεύει το συναίσθημα αποκλεισμού, προκαλεί αυξημένη δεκτικότητα σε θεωρίες συνωμοσίας και άλλες απίθανες ερμηνείως γεγονότων(;).

Το πως αυτή η νέα θεώρηση θα μπορούσε να συνεισφέρει στην καταπολέμηση της ψευδούς πληροφόρησης, είναι μια άλλη ιστορία.

Κατά τα φαινόμενα, η καταρρέουσα μεσαία τάξη αποδεικνύεται επιρρεπής σε συνωμοτικές πεποιθήσεις και ανακρίβειες, οδηγώντας την ενδεχομένως σε ένα πολλαπλασιαστικό μοτίβο περαιτέρω λανθασμένων επιλογών. (Π.Μπ.)

Πηγή: Science Direct.

Δημοσιεύτηκε στο #Fact (http://factnews.gr/items/20170302/erevna-epirrepis-sta-fake-news-osi-esthanonte-kinonika-apoklismeni/)